ÖGELERİNİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER
Türkçe cümle yapısında öğe dizilişi şöyledir:

Özne + tümleçler + yüklem

Yüklem sonda bulunur. Ama meselâ şiirde yüklem cümlenin herhangi bir yerinde olabilir.

Diğer öğelerin yeri önem sırasına göre değişebilir.

Yüklemin cümle sonunda olup olmamasına göre cümleler ikiye ayrılır:

1. Kurallı (Düz) Cümle

Yüklemi sonda bulunan cümledir. Dilimizin söz dizim özelliğine göre asıl öğe sonda, yardımcı öğeler de başta bulunur.

Kapalıçarşı'da birkaç istikametten düdük sesleri gelmeye başladı. Bu, her akşam üzeri çarşı bekçilerinin verdiği bir işarettir ki, kapanma saatinin geldiğini ve dükkanını kapamaya geç kalanların acele etmesini ilân eder. O saatte Sahaflar Çarşısı tarafındaki büyük kapıdan içeri bir göz atmak korkunçtur.

Yukarıdaki cümlelerde yüklem sondo bulunmaktadır.

2. Devrik Cümle

Yüklemi sonda değil, herhangi bir yerinde bulunan cümlelerdir.

Görmüyor musun sana doğru geldiğini?
Bendim dün gece evinizin önünden geçen.

® Şiirde ve günlük konuşmalarda çok kullanılır.

Çok insan anlayamaz eski musikimizden
Ve ondan anlamayan bir şey anlamaz bizden.

Merdiven'den

Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden,
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak,
Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak...

® Atasözleri de kafiye amaçlı devrik yapılabilir:

Sakla samanı, gelir zamanı.
Besle kargayı, oysun gözünü.

®Ünlem cümleleri de devrik olabilir.

Gel buraya!
3. Eksiltili (Kesik) Cümle

Çoğu zaman yüklemi, kimi zaman da başka bir öğesi bulunmayan cümlelere denir. Eksiltili cümlelerde eksik olan öğeyi okuyan kişi tamamlayabilmelidir. Aksi halde o ifade cümle olmaz.

İnsan böyle bir olayla karşılaşınca neler düşünmüyor ki ...  Eksiltili cümle

- Okula dün sabah kim geldi?
- Arkadaşım. (geldi)    Eksiltili cümle