10. Sınıf Dil ve Anlatım Dersi Emredici Anlatım Konusu

İster sözlü ister yazılı olsun dinleyeni ya da okuyanı bir işi yapmaya, bir eylemde bulunmaya, bir davranışı gerçekleştirmeye zorlayan, onlara telkin ve önerilerde bulunan metinlerde kullanılan anlatım türüne “emredici anlatım” denir.

Emredici Anlatımın Özellikleri:

- Emredici anlatım, okura (ya da dinleyene) bir şeyleri emreder.

- Okuyucudan söyleneni yerine getirmesini ya da iş, eylem ve davranışlarına son vermesini ister.

- Emredici metinler oluşturulurken alıcıyı belli bir alana kanalize etme, yönlendirme ve telkin etmek amacıyla emredici ifadeler kullanılır.

- İkinci tekil ve çoğul kişi “sen, siz” zamirleri sıkça kullanılır.

- Gereklilik kipine (–malı), emir kipine ve kip kayması yoluyla emir anlamı veren gelecek zaman kipine (–ecek), yeterlilik eyleminin geniş zaman (–ebilir) çekimine sıkça başvurulur. sözde öznelerden ve edilgen çatılı eylemlerden yararlanılır.

- Emredici anlatım birçok metinde kullanılır.

Kanun, tüzük, yönetmelik, genelge, yönerge gibi mevzuat metinlerinde

KANUN HÜKMÜ VE AMİRİN EMRİ

MADDE 24.

(1) Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez.

(2) Yetkili bir merciden verilip yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan sorumlu olmaz.

(3) Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. Aksi takdirde yerine getiren ile emri veren sorumlu olur.

(4) Emrin, hukuka uygunluğunun denetlenmesinin kanun tarafından engellendiği hâllerde yerine getirilmesinden emri veren sorumludur.

Trafik kuralları, ceza hukukuyla ilgili metinler, anayasal ve evrensel hakları ve sorumlulukları gösteren metinlerde

KARAYOLLARINDA TRAFİĞİN AKIŞI

MADDE 46. Karayollarında trafik sağdan akar. Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler:

a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek

b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte, sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek

c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek

d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek

e) İki yönlü trafiğin kullanıldığı dört veya daha fazla şeritli yollarda aksine bir işaret bulunmadıkça motosiklet, otomobil, kamyonet ve otobüs dışındaki araçları kullananlar, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek zorundadırlar.

Kullanma ve montaj kılavuzlarında, ürün tanıtım yazlarında, reklam metinlerinde, el ilanlarında ve yemek tariflerinin anlatıldığı metinlerde

ÇOCUKLAR HIZLI BÜYÜR

Bir bakmışsınız ki göz açıp kapayıncaya kadar on sekiz yaşına gelivermişler. Çocuğunuz için yatırım yapmayı ertelemeyin. Gelin … Bankasına onun adına bir Kumbara Fonu Hesabı açtırın. Büyüdüğünde çocuğunuzun çok işine yarasın. Siz de onun adına iyi bir şeyler yapmanın gururunu yaşayın.

Spor müsabakaları ve oyunlarda uyulacak kurallarda, yarışma ve sınav kurallarını belirten metinlerde

YGS SINAV KURALLARI

Adayların sınava, cep telefonu, çağrı cihazı, telsiz, fotoğraf makinesi vb. araçlarla, cep bilgisayarı, saat fonksiyonu dışında fonksiyonu bulunan saat vb. her türlü bilgisayar özelliği bulunan cihazlarla, silah ve benzeri teçhizatla girmeleri; sınav süresince, birbirleriyle konuşmaları, kopya çekmeleri veya çekilmesine yardımcı olmaları, salondaki görevlilere soru sormaları, birbirlerinden kalem, silgi vb. şeyler alıp vermeleri, hesap makinesi, sözlük vb. yardımcı araçlar kullanmaları, sınav salonunda sigara, pipo, puro vb. içmeleri, başkalarını rahatsız edecek şekilde bir şeyler yiyip içmeleri ve sınav düzenini bozacak başka davranışlarda bulunmaları sınav kurallarına aykırıdır.

Sınav kurallarına uymak adayın temel görevidir. Kurallara aykırı davranışta bulunan adayların sınava devam etmelerine izin verilmeyecektir. Ancak sınav görevlileri diğer adayların dikkatlerini dağıtmamak, zaman kaybetmelerine yol açmamak açısından gerekli görürlerse kural dışı davranışlarda bulunanlara uyarıda bulunmayabilirler. Hangi yol seçilirse seçilsin, bu gibilerin kimlikleri ve kusurları sınav görevlilerince sınav tutanağına açıkça yazılacak ve sınavları ÖSYM'ce geçersiz sayılacaktır.

Siyasi söylevlerde, ideolojik buyruk ve düşüncelere yer veren propaganda amacıyla oluşturulmuş metinlerde

Vasiyetname ve siyasetnamelerde emredici anlatım türü kullanılır.

Felsefe ve ideoloji metinlerinde; dinsel buyrukları bildiren metinlerde