9. Sınıf Dil ve Anlatım Dersi: İletişim Konusu

İLETİŞİM

 

Bilgi üretme, aktarma ve anlamlandırma sürecine iletişim denir. İletişimin gerçekleşmesi için iki sistem gereklidir. Bu sistem, iki insan, iki hayvan, iki makine ya da bir insan ile bir hayvan, bir insan ile bir makine olabilir.

 

İletişim, ilk çağlardan günümüze kadar' birçok aşamalardan geçmiştir. İlkel insanlar birtakım sesler çıkararak, işaretleşerek iletişim kurmuşlardır. Günümüzde ise birçok yolla ve araçla iletişim kurulabilir. Ama bu yollardan en güçlü olanı dille yapılanıdır. Dille yapılan iletişim; resim, şekil, işaret ve vücut diliyle yapılan iletişimden daha güçlüdür. Bu bakımdan duygu, düşünce ve istekler dille aktarılır.

 

İletişimin Ögeleri

 

İletişimde bulunması gereken birtakım öğeler vardır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

 

Gönderici: İletiyi (mesajı) hazırlayan gönderen kişidir.

 

Alıcı: İletinin (mesajın) gönderildiği kişidir.

 

İleti: Gönderilmek istenen bilgi, düşünce ve duygu gibi şeylerin bir yol ile şifrelenmesidir. Bu şifre genellikle dildir.

 

Kanal: İletinin göndericiden alıcıya ulaştığı yol, araçtır.

 

Bağlam: İletişimin gerçekleştiği ortamdır.

 

Dönüt: İletideki amacın yerine getirilmesidir.

 

İletişimin Ögelerini Belirleme

 

Sokakta karşılaşan Selin ve arkadaşı Müge arasında şöyle bir konuşma geçer:  

Selin:

-   Merhaba Müge! Akşam sinemaya gelir misin, bizimle?  

Müge:

-   Merhaba Selin! Teşekkür ederim ama gelemem, akşam teyzemlere gideceğiz.

 

Örnekte gönderici Selin, alıcı Müge'dir. İleti, "Merhaba Müge, akşam sinemaya gelir misin, bizimle?" ifadesidir. Kanal, iletişim dille gerçekleştiği için sözdür. Bağlam, sokaktır. Dönüt ise "Merhaba Selin! Teşekkür' ederim ama gelemem, akşam teyzemlere gideceğiz." ifadesidir.

İletişimdeki Göstergelerin Ayırt Edici Özellikleri

 

Kendi dışında başka bir şeyi gösteren, düşündüren, onun yerini alabilen, sözcük, nesne, görünüş ve olgulara gösterge denir. İletişim göstergeler aracılığıyla sağlanır.

 

Günlük hayatta insanların düzeni sağlamak için koydukları işaret sistemine sosyal gösterge denir. Giyim, kuşam, trafik işaretleri, levhalar birer sosyal göstergedir.

 

Doğada kendiliğinden oluşan hareketlere doğal gösterge denir. Ağaçların yapraklarını dökmesi, sonbaharın geleceğinin göstergesidir'.

 

Dil aracılığıyla yapılan sözlü ya da yazılı her türlü iletişim dil göstergesidir. Hailler, sözcükler, cümleler, konuşma ve edebi metinler bu gruba girer.

Bağlam

 

İletişimde bağlam bir ilişkinin, bir faaliyetin olduğu koşulları, yer ve zamandaki durumu anlatır. Bağlam iletişimin tarzını belirleyici olarak rol oynayabilir. Arkadaşlık ortamındaki konuşma ile resmi bir ortamdaki konuşma arasında nitelik farkları olacaktır. Bir kişi arkadaşlık ortamında daha sıcak daha samimi ifadeler kurarken resmi ortamlarda daha seviyeli bir tavır takınır.

 

Kelimeler de farklı ortamlarda değişik anlamlar ifade edecek şekilde kullanılabilir. Bu kullanımlara bağlam adı verilir. Dildeki anlatım zenginliği kelimelerin kullanıldığı bağlamla doğrudan ilgilidir.