DEHHÂK

Cemşid'i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdarı. Şehname'ye göre Dahhak'a bir gün şeytan yaklaşır ve omuzlarını öper, bunun üzerine Dah­hak'ın omuzlarında iki yılan çıkar, ne yapsalar bu yılanları öldüremezler. Şeytan bu sefer aşçı kılığında Dahhak'ın yanına gelerek, bu yılanları her gün iki insan beyni yedirmek suretiyle sakinleştirebileceğini, aksi takdirde yılanların ona azap edeceğini söyler. Bunun üzerine yılanları teskin için her gün iki insan boğazlanır ve beyinleri yılanlara yedirilir. Dahhâk, Gâve adlı bir demircinin başını çektiği bir isyanda tahtan indirilmiştir. Klâsik edebiyatımızda Dahhâk, büyük bir hükümdâr olması, zalimliği, Feridun tarafından yok edilmesi ve özellikle de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiş ve onun kıssasına atıfta bulunulan değişik beyitler ortaya konulmuştur. Aşk meydanında sevgilisinden zulümler gören âşıkın hâlini ifadede sevgili zaman zaman Dahhâk olarak tasavvur edilmiştir. Sevgilinin omuz­lara dökülen saçları, Dahhak'ın iki omuzundaki yılanlara benzetilmiş, bazen de rakibe Dahhak denilmiştir. Şâir, aşağıdaki beyitte, sevgilinin saçlarının Dahhak'ın yılanlarına, sevgilinin dudağının Cem'in kadehine, yüzünün ise güneşe benzedi­ğini söylemektedir:

Gîsûsı mâr-ı Dahhâk dudagı câm-ı Cemşîd

Zülfi içinde haddi şeb perdesinde hurşîd

                                                    (İbn-i Kemâl)