SERBEST NAZIM'IN GENEL ÖZELLİKLERİ VE ÖRNEKLERİ
  1. Herhangi bir ölçü ve uyak kurallarına bağlı olmayan şiirdir.
  2. Serbest şiirde dizelerin uzunluk kısalıkları, uyak, redif, uyak düzeni, nazım birimi gibi nazmın bağlayıcı unsurları önemsenmez. Hatta bu unsurlardan mümkün olduğunca kaçılır. Ama tamamen kafiyesiz ve redifsizdir de diyemeyiz.
  3. Serbest şiirde bu şekil serbestliğinin yanı sıra içerik bakımından da bir serbestlik vardır. Hemen her konuda şiir serbest olarak yazılır. Konu sınırsızdır.
  4. Serbest şiir, ismindeki “serbest” kelimesinin manası gibi “kuralsız” bir şiir değildir. Şiirdeki ses ve ahenk unsurları çok uyumlu bir şekilde sağlanmaktadır. Yoksa serbest şiirler bu kadar başarılı ve güzel olmazdı.
  5. Serbest şiirin okuyucusunda da bir serbestlik görülür. Her şiir sever aynı şiiri aynı şekilde değerlendirmez. Kimisinin hoşlandığı şiirden kimileri hoşlanmaz. Ama nazımda (Divan şiiri, Türk halk şiiri, Âşık tarzı Türk şiiri...) beğeni ve takdir bakımından çoğunlukla bir ortaklık vardır.
  6. Serbest şiir Türk edebiyatına Servet-i Fünun döneminde Batı edebiyatından alınarak yeni Türk şiirine uygulanmış bir biçimdir.
  7. Orhan Veli Kanık’ın öncülüğünü yaptığı Garip akımının etkisiyle ortaya çıkmış bir şiir biçimidir.
ÖRNEK:
  
DENİZİ ÖZLEYENLER İÇİN
  
Gemiler geçer rüyalarımda,
 Allı pullu gemiler, damların üzerinden;
 Ben zavallı,
 Ben yıllardır denize hasret,
 Bakar ağlarım.
  
Hatırlarım ilk görüşümü dünyayı,
Bir midye kabuğunun aralığından:
Suların yeşili, göklerin mavisi,
Lapinaların en harelisi...
Hala tuzlu akar kanım
İstiridyenin kestiği yerden.  
 
Neydi o deli gibi gidişimiz,  
Bembeyaz köpüklerle, açıklara!  
Köpükler ki fena kalpli değil, 
Köpükler ki dudaklara benzer; 
Köpükler ki insanlarla  
Zinaları ayıp değil.  
 
Gemiler geçer rüyalarımda,  
Allı pullu gemiler, damların üzerinden;  
Ben zavallı, Ben yıllardır denize hasret.
 
                            Orhan Veli KANIK

ŞİİR BİLGİSİ