1909 Nobel Edebiyat Ödülü - Selma Lagerlöf

Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan hem ilk kadın yazar olan Selma Lagerlöf, Selma Lagerlöf, 20 Kasım 1858'de İsveç'te doğmuş ve 16 Mart 1940'te ise hayatını kaybetmiştir.

Selma Lagerlöf, efsane ve masallara dayanan yapıtlarıyla tanınmıştır. Dönemin geleneklerine göre evde özel eğitim gördü. 1882 sonbaharında babasının rızası olmadan Stockholm'de öğretmen okuluna girdi.

Köyünde dinlediği masallarla daha başka köylülerden işittiği hikayeleri bir yere yaza yaza, bunları ilerideki romanlarının ham maddeleri haline getirdi.

1890-1891 yıllarında “Gösta Berling” adındaki ünlü romanını yazdı. Bu eser yerli olduğu kadar da insan ruhunun derinliklerine indiği için yazarına geniş bir şöhret sağladı.

Selma Lagerlöf 1894’te önemli eseri olan “Görünmez Bağlar” adındaki hikaye kitabını yayınladı. Bunun üzerine İsveç Kralı ile Eğitim Bakanlığı kendisine para yardımında bulundular. Lagerlöf öğretmenliği bıraktı. Başka ülkelere seyahate çıktı. İtalya’ya, Doğu’ya gitti. Bu seyahatten sonra (1902) “Kudüs” adındaki eserini yazdı. 1907’de Upsala Üniversitesi kendisine fahri doktora ünvanını verdi. 1909’da Nobel Edebiyat Ödülünü aldı. 1914’te İsveç Akademisi’ne üye seçildi. Ondan sonra kendisini gene sadece edebiyat hayatına vererek çalışmalarına devam etti.

1. Dünya Savaşı başlayınca çok sarsılan Lagerlöf, birkaç yıl süreyle pek ürün vermedi. Daha sonra Marbacka (1922), Ett Barns Memoarer (Bir Çocuğun Anıları; 1930) ve Dagbök för Selma Lagerlöf (Selma Lagerlöf'ün Günlüğü; 1932) adlı kitaplarında incelikli bir üslupla çocukluğunu anlattı. Vaermland'ı konu alan üçlemesiyle de tanınan Lagerlöf, çağdaş öykü yazarlarının en yeteneklilerinden biri sayılır.

Doğduğu köyde 82 yaşında öldü.

Başlıca eserleri şunlardır:

Romanları : Eski Şato (1899), Arne’nin Paracıkları (1904), Lilekrona’daki Ev (1911), Portekiz Kralı (1914), Charlotte Löwensköld (1925), Anna Swärd ( 1928).

Hikayeleri : Kunganilla Kıraliçeleri (1899), Balıkçının Yüzüğü (1899), Cinler Alemi (1915), Sonbahar (1933), Noel Hikayeleri (1938).

Roman ve hikaye dışı eserleri: Nills Hollgersson’un İsveç Gezisi (1906-1907), Morbacka (1922), Hatıralarım (1930), Hatıra Defteri (1932), Bir Masal Üstüne Masal (1902), Gösta Berling’in Hikâyesi (1891).

Ülkemizde televizyonlarda uzunca bir dönem gösterilen Uçan Kaz Morton ve Nills Selma Lagerlöf’ün eserlerinden birisidir. Selma Lagerlöf ayrıca Nobel edebiyat ödülünü kazanan ilk kadın olarak da tarihe geçmiştir.