KESME İŞARETİNİN (') KULLANILDIĞI YERLER

a.  Özel adlara gelen iyelik ve durum eklerini ayırmak için kullanılır:

 

Ömer'e, Emrah'ı, Ankara'da, Eskişehir'den, Ateşten Gömlek'te…

 

Kurum, kuruluş, dernek, işyeri; dil, din, mezhep, akım adları kesme işaretiyle ayrılmaz:

 

Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Sosyal Sigortalar Kurumuna, Anadolu Üniversitesinden, Kadın Adayları Destekleme ve Eğitme Derneğinde; Türkçede, Müslümanlıkta, Rönesansın…

 

Kişi adlarından sonra getirilen unvanların ekleri de kesmeyle ayrılmaz:

 

Pınar Hanıma, Engin Beyi, Ali Paşadan, Mehmet Efendinin…

 

b.  Özel adlara getirilen ekler,  satır sonunda yer kalmadığı zaman alttaki satıra indirilirken,  yalnızca kesme işareti kullanılır; kısa çizgiye gerek yoktur:
 

          Benim annem,   tarihe her zaman meraklıydı;   Cevdet Paşayla   Naima'  yı da, çeşitli Fransız tarihçilerini de hep okurdu.  (Mîna Urgan)

 

Sonunda sert bir ünsüz bulunan özel adlar tam olarak yazılır; kesme işareti konarak ek getirilir. Ancak bu sözcüklerin okunuşu sırasında sert ünsüz yumuşatılır.

 

Yani Ahmet'i, Recep'i; Sinop'u, Zonguldak'ı yazılır; Ahmedi, Recebi, Sinobu, Zonguldağı biçiminde okunur.

 

c.  Yabancı özel adlara gelen çoğul ve yapım eklerinden önce kullanılır:

Paris'ler, Londra'lı.

 

Türkçedeki özel adlara gelen çoğul ve yapım ekleri kesmeyle ayrılmaz:

 

Türkçe, Türklük, Atatürkçü, Müslümanlık, Hristiyanlık, Asyalı, Kırşehirli, Ayşeler. Bu eklerin üstüne gelen öteki eklerde de kesme işareti kullanılmaz: Türkçeden, Atatürkçülükte, Asyalıdan…

 

d.  Kısaltmalardan sonra getirilen ekleri ayırmak için konur:

 

BM'nin, PTT'ye, TV'yi…

 

Kısaltmalara gelen ekler, kısaltmanın okunuşuna uyar. Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu, küçük harfli kısaltmalarda ise sözcüğün okunuşu göz önünde bulundurulur:

 

DSİ'ye, TRT'ye; kg'a, cm'ye. Ancak kısaltılışı büyük harflerle yapılmasına karşın, bir sözcük gibi okunanlara gelen ekler bu okunuşa uyar: NATO'ya, BAĞ-KUR'a...

 

e.  Sayılardan sonra gelen ekleri ayırmada kullanılır:

 

1995'te, 8'inci, 2'nci

 

Sayılarda sıra bildirmek için kesme işareti konmuş ve ek yazılmışsa, başka bir işarete gerek yoktur: 

 

1'inci, 6'ncı…

 

f.  Bir harf ya da ekten sonra gelen eki ayırmak için de kesme işareti konur:

 

b'nin, -daş'ın…

 

g.  Konuşmada ya da ölçü nedeniyle şiirde düşen sesleri göstermek için kullanılır:

 

Acep dünyada var m'ola

Şöyle garip bencileyin.

Bağrı yanık gözü yaşlı

Şöyle garip bencileyin.

                   (Yunus Emre)

 

ğ.  Özel adların yanında ayraç içinde bir açıklama yapıldığı zaman, kesme işareti ayraç kapandıktan sonra konur:

 

Cahit Öztelli (1910 – 1978)'nin ilk kitabı Zileli Şairler (1944)'di.

 

Özel adların yerine kullanılan "o" adılı, cümle içinde küçük harfle yazılır; kendi- sinden sonra getirilen ekler kesmeyle ayrılmaz.
 

NOKTALAMA