ÜNSÜZ YUMUŞAMASI
Türkçede sözcüklerin sonunda "b, c, d, g" ünsüzleri bulunamaz. Bunların yerine "ç, k, p, t" sert - süreksiz ünsüzleri kullanılır.

Sert - süreksiz ünsüz (ç, k, p, t) ile biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir çekim ya da yapım eki gelirse sözcüklerin bazılarında sonda bulunan  ç sesi c'ye,   k sesi g, ğ'ye,  t sesi d'ye,   p sesi b'ye dönüşür. Buna "sert - ünsüz yumuşaması" ya da yalnızca "ünsüz yumuşaması" denir.

· Tek heceli sözcüklerin çoğu bu kurala uymaz.
· Yabancı dillerden dilimize gelmiş sözcükler de bu kuraldan etkilenir.
· Çok heceli Türkçe sözcüklerin -(i)t ekiyle türemiş olanları bu kurala aykırıdır.
· "t" sesiyle biten yabancı sözcüklerin kimileri bu kurala uymaz.

Örnekler :

*  Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenen çok heceli sözcükler:

Bilek®bileği                      Kitap®kitabı
Tarak®tarağa                  Mezhep®mezhebi
Bacak®bacağı                Dolap®dolaba
Yanak®yanağa                Kasap®kasabı
Toprak®toprağın              Hesap®hesabı
Kurak®kurağı                   Şurup®şurubu
Ağaç®ağaca                    İnat®inadı
İnanç®inancımız              Kanat®kanadı
Piliç®pilici                        Geçit®geçidi
Pirinç®pirinci                    Yoğurt®yoğurdu
Pabuç®pabucun              Umut®umudu
Borç®borcu                      Senet® senedin

*   Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen tek heceli sözcükler :

®aça                        Bit®bitince
Tok®toku                      Ot®ota
Set®setin                      Sat®satılık
Türk®Türk'ün                Kat®katın
Geç®geçen                   Set®setin
At®atı                             Yat®yata
İt®iti                                Bak®bakın
Küp®küpün                    Saç®saçın
*   Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenen tek heceli sözcükler :

Kap® kabı                        Çok®çoğu
Denk®dengi                     Kurt®kurda
Renk®rengi                      Mert®merdin
Git®gidin                          Gök®göğe
Yok®yoğun                      Cenk®cengi

*   Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen yabancı kökenli sözcükler :

Millet®milleti                   Hükümet®hükümete
Sanat®sanatı                 Hakikat®Hakikatı
Devlet®devleti                Halk®halkın
Bilet®bilete                     Hakaret®hakaretin
Kanaat®kanaati              Hasret®hasretinden
Saat®saatin                    Şöhret®şöhrete
Hukuk®hukuka                Tebligat®tebligatı
Fazilet®fazileti                Ziraat®ziraati

*  Sert - ünsüz yumuşamasından etkilenmeyen Türkçe sözcükler :

Yanıt®yanıtı                    Yarat®yaratan
Anıt®anıtı                        Arat®aratın
Kanıt®kanıtı                    Gölet®göletin
Akaryakıt®akaryakıtı       Gözet®gözeten
Kuşat®kuşatıcı               Dinlet®dinletin
Diret®direten                  Beklet®bekletince