ŞİİR VE DÜZ YAZI BİLGİSİ - Test 1
1.      

Şiirde dize sonlarında yazılışları aynı, anlam ve görevleri farklı ses, hece ve sözcük benzeşme­lerine uyak denir. Benzeşme ikiden çok sesle (harfle) olursa uyak, iki sesle olursa uyak, tek sesle olursa uyak adını alır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisi getirilmelidir?

A)   zengin, tam, yarım

B)   tunç, tam, zengin

C)   yarım, tam, cinaslı

D)   yarım, redif, zengin

E)   yarım, tam, zengin 

2.     

Tarihin gözleri var surlarda delik delik Servi, endamlı servi, ahirete perdelik

Bu iki dizeden, şiirin bütünüyle ilgili olarak aşağıdaki özelliklerden hangisi kesin olarak saptanabilir?

A) Nazım biçimi                    B) Ölçüsü

C) Kafiye düzeni                   D) Kafiye çeşitleri

E) Nazım birimi 

3.      

Aşağıdaki dizelerden hangisi tümüyle Tekke edebiyatı ürünlerinin adlarıdır?

A)   Nutuk, deme, hicviye, varsağı

B)   Deme, nefes, devriye, semai

C)   Nefes, ilahi, devriye, semai

D)   İlahi, devriye, nutuk, koşma

E)   Nutuk, deme, devriye, nefes 

4.      

Aşağıdaki dizelerin hangisinde tam uyak yoktur?

 

A)     Çobanlar ateş yakmış karşı dağın üstünde

        Telli pullu bir gelin ay çardağın üstünde

B)     İnce beller dönüyor bürümcükler içinde

        Ela gözler erimiş mor çürükler içinde

C)    Sen bana en sadık bir arkadaştın

        Gönlümde ateştin gözümde yaştın

D)    Çıraların sesine ses verdikçe yamaçlar

        Dallı yemenilerden uçuyor sırma saçlar

E)     Vurdukça efelerin yere çıplak dizleri

        Sarsıntıdan dağların uçuyor benizleri 

5.      

Bir bahçedeyiz şimdi şehitlerle beraber

Bizler gibi ölmüş o yiğitlerle beraber

Lakin kalacak doğduğumuz toprağa bizden

Şimşek gibi bir hatıra nal seslerimizden

Yukarıdaki mısralar aşağıdaki şiir türlerin­den hangisinin örneği olabilir?

A) Pastoral           B) Dramatik              C) Lirik

D) Didaktik             E) Epik 

6.      

Yokuşa yukarı keklik sekişli

İnişe aşağı tavşan büküşlü

Düşmanın görünce şahin bakışlı

Kuğuya benziyor boynu kır atın

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A)     Hece ölçüsüyle yazılmıştır.

B)     Didaktik bir şiirdir.

C)    Kafiye kullanılmıştır.

D)    Tezat sanatına yer verilmiştir.

E)     Benzetmeye başvurulmuştur.

7.      

Aşağıdaki dizelerin hangisi bir taşlamadan alınmış olabilir?

A)     Bir vakte erdi ki bizim günümüz

Yiğit belli değil mert belli değil

B)     Kesilir kelleler boşatır kanlar

Yığın olur leşler meydan içinde

C)    Ok atılır kalasından

Hak saklasın belasından

D)    Her gelip geçtikçe selam vereyim

Nişangah taşına yüzün süreyim

E)     Aç mısın yok mudur ekmeğin aşın

Odan ne karanlık yok mu atlasın 

8.      

Kaside  (I) genellikle övgü amaçlıdır. Beyit sayısı 33 ile 99  (II) arasında değişir. Şairin adının geçtiği beyte taç beyit  (III) denir. Kasidenin ilk beytine makta (IV) adı verilir, en güzel beytine ise beytü'l kasid  (V) denir.

Yukarıda numaralanmış yerlerden hangisin­de bir bilgi yanlışı vardır?

A)l.          B) II.         C) III.        D) IV.       E)V. 

9.     

Hırçın fırtınadan örselenmeden dal

Ateş yanar gibi açılan çiçek

Yavrusuna bakan kaplandan uysal

Kaynağı eğilmiş ceylandan ürkek

Yukarıdaki dörtlüğün kafiye düzeni aşağıda­kilerden hangisidir?

A) Çapraz kafiye         B) Düz kafiye      C) Sarma kafiye                         D) Tunç kafiye                    E) Cinaslı kafiye 

10.   

Aşağıdakilerden hangi ikisi Divan edebiyatı nazım şekillerinden değildir?

A) Gazel - kaside       B) Kaside – mesnevi    C) Müstezat - kıta              D) Tuyuğ – rubai              E) Nefes - semai 

11.   

Aşağıdaki    beyitlerin    hangisinde    redif yoktur?

A)     Dünyaya geldiğim anda

        Yürüdüm aynı zamanda

B)     Güzel yüzün görülmezdi

        Bu aşk bende dirilmezdi

C)    O beyaz bir kuştu, ak kanatlıydı

        Yel gibi dağları aşan atlıydı

D)    Benim gördüğüm bir kelebek

        Dolaşıyor çiçek çiçek

E)     Tabirin sığmaz kaleme

        Derdin dermandır yâreme 

12.   

Düşünme boş gelse posta tatarı

Siperden akın var yarın dışarı

Aşağıdakilerden hangisi, kafiye çeşidi yönün­den yukarıdaki beyitle benzerlik gösterir?

A)     Aşina çehre azaldıkça duraktan durağa

        Acı bir hatıra enkazı çöker ortalığa

B)     Arka bir dalgalı umman yığını

        Önde bilmem geçidin nereye çıkıp yardığını

C)    Uzaktan gelirken derin akisler

        Kapadı geçtiğim yolları sisler

D)    Siyah uzun saçların beyazlandığı zaman

        Aşkımızın şahidi olan yollarda gezin

E)     Hani o gezmeler kırda denizde

        Hani o cümbüşler sazlar temmuzda 

13.

1884 yılında doğan Halide Edip, Milli edebiya­tın ünlü kadın romancısıdır. Oldukça yalın bir dili vardır. İlk romanlarında güçlü kadın tipleri yaratmıştır. Kurtuluş Savaşı'nı, Doğu Batı kül­tür farklılıklarını romanlarında işler. Kimi yapıt­larında, Pan-Türkizm çizgisinde olduğu görülür. "Ateşten Gömlek, Vurun Kahpeye" önemli ro­manlarıdır.

Yukarıdaki  yazının  türü,  aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eleştiri    B) Otobiyografi   C) Deneme      D) Biyografi     E) Anı

14.

Önemli kişilerin yıkımlarını konu alır. Çatışma, tutkusal gerilim en önemli motiflerdir. Çözümü gerçekleştirecek olay, bu motiflerden doğar. Dil mükemmeldir, akıl ve mantık ön plandadır. Sophokles'in "Kral Oidipus" ve "Elektra" adlı eserlerini bu türe örnek verebiliriz. Üç birlik ku­ralı değişmez özelliğidir. Parçada sözü edilen tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tragedya                                 B) Komedya

C) Dram                                        D) Melodram

E) Epik tiyatro 

15.

Özgürce seçilen bir konuda gelişen, düşünsel boyutlar içeren bir düzyazı türüdür. Bu türde ya­zar, karşısında bir okuyucu olduğunu hesaba katmaz, bir yazarımıza göre o, "ben" den yola çıkar. Yazar, asla kanıtlamalara gitmez, yoru­mu okuyucuya bırakır. Suut Kemal Yetkin, Sa­bahattin Eyüboğlu edebiyatımızda bu türün temsilcileri sayılabilir.

Parçada sözü edilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fıkra                  B) Makale           C) Eleştiri

D) Deneme             E) Röportaj 

16.

Divan edebiyatındaki mersiyenin karşılığı Halk edebiyatında - adını alır. Yine Divan edebiya­tındaki hicviyenin karşılığına Halk edebiyatında - denir.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A)   Ağıt, koçaklama

B)   Güzelleme, taşlama

C)   Ağıt, güzelleme

D)   Taşlama, destan

E)   Ağıt, taşlama 

17.

Ünlü bir şairin şiirine karşı başka bir şair ta­rafından aynı ölçü ve uyakla yazılmış şiire ne ad verilir?

A) Nazire               B) İnşa                C) Tezkire

D) Münşeat        E) Mersiye 

18.    

Aşağıdakilerden  hangisi,  parantez  içinde belirtilen şiir türünün bir özelliği değildir?

A)   Kahramanlık şiiri diye bilinir; bir milletin ha­yatını yakından ilgilendiren tarihi olayları di­le getirir. (Epik şiir)

B)   Akıldan çok duygulara seslenen, insanda bir güzellik hissi uyandırmaya çalışan şiir türüdür. (Lirik şiir)

C)   Acıklı ve üzüntü verici olayları konu edinir; manzum olarak yazılan tiyatrolarda söz ko­nusudur. (Didaktik şiir)

D)   Tabiat, kır hayatı ve çobanlarla ilgilidir; ço­banlar ve çobanların hayatındaki ilginç olayları ele alır. (Pastoral şiir)

E)   Toplum hayatında aksayan yönleri, düzen­sizlikleri güldürü öğesini de katarak dile ge­tiren şiirlerdir. (Satirik şiir) 

19.    

I.    Bir yazarın veya kişinin o güne ait duygula-

rını, düşüncelerini, tarihini de belirterek or­taya koyan yazı türüdür.

II. Bir yazarın günlük aktüel olaylarla ilgili duy­gu ve düşüncelerini, okuyucuyla konuşur­casına anlattığı yazılardır.

III. Gezilip görülen yerlerin ve onlarla ilgili izle­nimlerin anlatılmaya çalışıldığı düzyazı çşididir.

IV. Kahramanları, olağanüstü varlıklar olan, bi­linmeyen bir yerde tamamen hayal ürünü olayların anlatıldığı sözlü edebiyat türüdür.

Yukarıda numaralanmış cümlelerde, aşağı­daki düzyazı türlerinin hangisinden söz edil­memiştir?

 

A)     Masal                 

B)     Sohbet            

C)    Gezi

D)    Günlük                

E)     Hikâye 

20.    

Aşağıdaki sınıflandırmaların hangisinde yanlışlık yapılmıştır?

A)   Gazel      aruz      beyit      aa-xa-xa...

B)   Koşma    hece      dörtlük   abab-cccb...

C)   Mesnevi aruz       beyit      aa-bb-cc-dd...

D)   Rubai      hece      dörtlük   aaxa

E)   Mani       hece     dörtlük   aaxa 

21.    

Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı dört dizelik bir nazım biçimidir. Uyak düzeni (aaxa) mani ve rubaiyle benzeşir. Rubaiyle konu bakı­mından da ortaklığı vardır. En tanınmış şairi Kadı Burhanettin'dir.

Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

A) Şarkı                   B) Tuyuğ                C) Kıta

D) Murabba              E) Mani 

22.    

Aşağıdakilerden hangisi "rubai"nin özellikle­rinden biri değildir?

A)   Dört mısradan oluşur ve kendine özgü ka­lıpları vardır.

B)   Kafiye düzeni, aaxa şeklindedir.

C)   Edebiyatımıza Arap edebiyatından geçmiştir.

D) Türk edebiyatında XIV. yüzyıldan itibaren yazılmaya başlanmıştır.

E) Felsefi düşünceler, nükteli tasavvufi kav­ramlar, ele aldığı konular arasında yer alır. 

23.    

Sanatın yalnızca bir süs varlığı olarak ele alın­dığı Divan edebiyatında aşırı bir yabancılaşma görülür. Sanatın yaşamın bir parçası olarak ka­bul edildiği halk şiirinde ise bütün örnekler, kuş­lar, sevgililer, yerlidir, Anadolu'dur. Çünkü Halk ozanı duyduğunu değil gördüğünü anlatır şiirin­de. Halk ozanının şiirinde Divan şairlerinin do­ğadışı varlıklarını göremeyiz. Sözgelimi, Halk şiirinde atmaca tavuğu yer, pilici kapıp uçar. Di­van şiirinde ise güzelin sözleri olan doğan, se­venin gönlünü avlar.

Yukarıdaki parça aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?

A) Fıkra                B) Makale          C) Biyografi

D) Röportaj           E) Sohbet 

24.    

Aşağıdaki dizelerden hangisi tümüyle Âşık edebiyatı ürünlerinin adlarıdır?

A)   Destan, koşma, nutuk, varsağı

B)   Koşma, varsağı, destan, deme

C)   Deme, semai, koşma, varsağı

D)   Destan, varsağı, semai, koşma

E)   Semai, devriye, nefes, destan 

25.    

Aşağıdakilerden hangisi, gezi yazısının özelliklerinden biri değildir?

A)   Gezilen yerleri tarih, coğrafya, kültür vb. açılardan yansıtır.

B)   Amaç, okuyucuyu gezilen yer hakkında bil­gilendirmektir.

C)   Sıradan bir olayı bile bilimsel bir dille yansıtır.

D)   Gözlemleri  aktarırken  hayal  unsurlarına pek yer vermez.

E)   İnsanda gezme, görme duygusunu uyandırır.