MİLLİ EDEBİYAT ZEVK VE ANLAYIŞINI SÜRDÜREN SANATÇILAR

►Birinci Dünya Savaşı, Milli Mücadele, halkın ve Anadolu halkının yaşama biçimi, ahlak bozuklukları, yanlış batılılaşma, hurafeler, halk - aydın ilişkisi, batıl inanışlar ve hurafeler, Atatürk ilke ve inkılâpları işlenmiştir.

► Kahramanlar Anadolu’dan seçilmiştir.

►Realist roman anlayışı benimsenmiştir.

►Hikâyede Maupassant tarzı benimsenmiştir.

►Reşat Nuri Güntekin, Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Refik Halit Karay, Memduh Şevket Esendal, Mithat Cemal Kuntay, Halikarnas Balıkçısı, Mustafa Necati Sepetçioğlu, Yavuz Bahadıroğlu, Ali Nar, Aka Gündüz…

 

MİTHAT CEMAL KUNTAY(1885-1956)

Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır

Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.

►II. Meşrutiyetin ilanından sonra yayımladığı kahramanlık, yurtseverlik, tarihe bağlılık gibi duyguları dile getirmiştir.

► Şiirlerinde aruzu ustaca kullandı.

►Hiciv türünde de şiirler yazdı.

►Aşk temasını hemen hemen hiç işlemedi.

► Hiçbir edebi topluluğa katılmadı.

► Çınaraltı dergisinde 1943-1944'te yayınlanan son dönem şiirlerinde Yahya Kemal Beyatlı'dan da etkilendiği görüldü.

Eserleri:

Şiir: Türk'ün Şehnamesi

Roman: Üç İstanbul

Tiyatro: Kemal, 28 Kanunuevvel

Biyografi: Mehmed Âkif, İstiklâl Şairi Mehmed Âkif, Namık Kemal: Devrin Olayları ve İnsanları Arasında, İlkler ve Ötekiler, Sarıklı İhtilalci Ali Suavi.

 

HALİKARNAS BALIKÇISI

(17 Nisan 189, Girit – 13 Ekim 1973, İzmir)

Yazdığı öyküden dolayı cezaya çarptırılıp Bodrum’a kalebend olarak sürgün edilen Cevat Şakir Kabaağaçlı tüm vasıflarıyla Bodrum’a adeta bağlanmıştır.

►Konularını deniz ve deniz insanlarının oluşturduğu hikâye ve romanlarıyla tanınmıştır.

►Gemiciler, balıkçılar, dalgıçlar gibi yaşamını denize bağlamış kişileri anlatmıştır.

►Eserlerinde özellikle Ege ve Akdeniz'i işlemiştir. Eski Yunan kültürünün Anadolu’da ve Ege kıyılarında doğduğunu düşünerek bu kültürün kendi kültürümüz olarak benimsenmesini savunmuş ve bunu için Mavi Hümanizma diye bir hareket başlatmıştır.

► Eserleri:

Öykü: Ege Kıyılarından, Merhaba Akdeniz, Ege'nin Dibi, Yaşasın Deniz, Gülen Ada, Ege'den, Gençlik Denizlerinde, Parmak Damgası, Dalgıçlar, Çiçeklerin Düğünü, Ege'den Denize Bırakılmış Bir Çiçek, Mavi Zamanlar, Gülen Ada

Roman: Aganta Burina Burinata, Ötelerin Çocukları, Uluç Reis, Turgut Reis, Deniz Gurbetçileri, Bulamaç

Otobiyografi: Mavi Sürgün

Deneme: Anadolu Efsaneleri, Anadolu Tanrıları, Anadolu'nun Sesi, Hey Koca Yurt, Merhaba

Anadolu, Düşün Yazıları, Altıncı Kıta, Akdeniz, Sonsuzluk Sessiz Büyür, Arşipel.

 

MEMDUH ŞEVKET ESENDAL (1883-1952)

►Öykücülüğe ilk başladığında Ömer Seyfettin'in izinden gitmiştir. Daha sonraları ise Çehov tarzının en önemli ismi olmuştur. Durum hikâyecisidir.

►Her gün gördüğümüz ancak önemsemediğimiz kişileri hikâyelerinde işlemiştir.

► Kahramanlarını daha çok İstanbul Aksaray’daki orta tabakadan seçilmiştir.

►Hikâyelerinin konusunu genellikle gündelik hayattan seçer. Toplumun aksayan yanlarını, insanların sorunlarını, psikolojik sorunlarına, ruhsal durumlara değinmiştir.

►Günlük konuşmaları içtenlikle yansıtmıştır. Dili sade, temiz ve pürüzsüzdür.

►Hikâyelerinde olağanüstü varlıklar ve olaylar yoktur. Öykülerinde derin bir insan sevgisi vardır.

Eserleri:

Hikâye: Otlakçı, Mendil Altında, Sahan Külbastısı, Veysel Çavuş, Bir Kucak Çiçek, İhtiyar Çilingir, Hava Parası, Bizim Nesibe, Kelepir, Gödeli Mehmet, Güllüce Bağları Yolunda, Kaçanı Kovalar, Hayat Ne Tatlı

Roman: Ayaşlı ile Kiracıları, Miras, Vassaf Bey

Hatıra: Tahran Anıları ve Düşsel Yazılar

 

AKA GÜNDÜZ(1886- 1958)

Enis Avni

Hüseyin Avni Finci

► Sade dil görüşüne bağlı olup Milli Edebiyat akımı içinde yer almıştır. Milli mücadeleye dair konuları işlemiştir.

► Eserlerinde millet sevgisinin neticesi olarak geniş halk zümreleri ile bunların ıstırapları işlenmiştir.

►Cümleleri yoğun hislerle yüklü ve kısadır.

►Eserleri hayat tecrübesini verir. Yetmişe yakın eseri vardır.

► Eserleri:

Hikâye: Türk Kalbi, Türk'ün Kitabı, Kurbağacık

Roman: Dikmen Yıldızı, Odun Kokusu, Tank-Tango, Hayattan Hikâyeler, İki Süngü Arasında,

Yaldız, Çapkın Kız, Aysel, Ben Öldürmedim, Onların Romanı, Kokain, Üvey Ana, Üç Kızın

Hikâyesi, Aşkın Temizi, Çapraz Delikanlı, Zekeriya Sofrası, Mezar Kazıcılar, Giderayak, Yayla Kızı, Bebek, Bir Şoförün Gizli Defteri, Eğer Aşk, Sansaros, Bir Kızın Masalı

Şiir: İlkbahar Şiiri, Anadolu şiiri.

 

EMİNE IŞINSU(1938-…)

► Küçük Dünya adlı romanıyla adını duyurmuş, Azap Toprakları, Tutsak, Çiçekler Büyür adlı romanlarıyla dış Türklere yönelmiştir.

► Azap Toprakları'nda Batı Trakya'da yaşayan Türklerin, Tutsaklar'da Kerkük Türklerinin, Çiçekler Büyür'de de Deliorman-Rodop Türkleri'nin çektikleri sıkıntılar dile getirilir.

► Sancı ve Canbaz romanlarıyla Türkiye'yi işleyen yazar, Sancı'da 1970 yıllarındaki öğrenci olaylarını, Cambaz'da toplumsal ve ekonomik değişimler geçiren Türkiye'nin sorunlarla dolu bir dönemini kendi siyasal görüşleri açısından değerlendirir.

► Işınsu’nun romanlarında mekân tasvirlerinden çok insan psikolojisi öne çıkar.

► Birinci tekil şahıs anlatımıyla yazılan ilk romanı Küçük Dünya’da her şey romanın kahramanın ruh halinden süzülerek aktarılır.

► Diğer romanlarında birinci tekil şahıs terk edilse de yine olayları ve mekânları kahramanların duygu süzgecinden geçtikten sonra ve onların zaman şuur akımını andırır.

► Roman konuları arasında kadının tutsaklığı, Türklerin tutsaklığı (Bulgaristan, Kerkük, Batı

Trakya), Türkiye’nin sancıları öne çıkar.

► Son dönem eserlerinde Türk tasavvufunun zirveleri Yunus Emre, Niyazi Mısri, Hacı Bayram

Veli ve Hacı Bektaş Veli’nin hayatları ele alınmıştır.

► Eserleri:

Romanlar: Küçük Dünya, Azap Toprakları, Ak Topraklar, Tutsak, Sancı, Çiçekler Büyür, Canbaz, Kaf Dağı’nın Ardında, Alpaslan, Atlı Karınca, Cumhuriyet Türküsü, Nisan Yağmuru, Havva, Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri, Bukağı, Hacı Bayram, Hacı Bektaş Veli, Bir Aile

Oyunlar: Bir Yürek Satıldı, Bir Milyon İğne, Adsız Kahramanlar

Hikâye: Bir Gece Yıldızlarla

Deneme: Dost Diye Diye

 

ALİ NAR (1938 – 2015)

► Dünya İslamî Edebiyat Birliği üyesi olup bu cemiyetin Türkiye temsilcisidir.

► İlk şiiri “Su” 1961’de yayınlandı.

► İlk kitabı “Fetih” 1975’te yayınlandı.

► 1986'da "İslami Edebiyat" dergisini kurdu.

► Milli Gazete, Yeni Devir, Büyük Doğu, Pınar, Mavera, Çınar, Tohum, Hilal, İslam, Düşünce ve Hakses yazılarının yayınlandığı gazete ve dergilerdi.

► Türk ve İslam dünyasının ilk bilim-kurgu romanı olan “Uzay Çiftçileri” kitabının da yazarıdır.

“Uzay Çiftçileri”nin konusu: “2018 yılında Halep Uzay Üssü’nden kalkan bir uzay gemisi,

Dünya İslam Federasyonu adına “Uzayda Bitkisel Gıda Üretme Projesi”ni gerçekleştirmek üzere yolculuğa çıkar. Uzayın ve dünyanın Müslümanlar tarafından keşfiyle sonuçlanacak olan uzun bir yolculuk serüvenidir.

“Arılar Ülkesi”, sosyal-siyasal içerikli bir ütopik romandır. 1980 yılında yayınlanan eser, Arılar sembolüyle Türk milletinin ve özgürlük savaşı veren toplumların son asırdaki macerasını anlatmaktadır. Çalışkan ve dürüst bir arı toplumunun yaşadığı bir küçük ülkeyi, civar ülkelerden birinde yaşan yılanlar istila ediyor. Nice ıstıraplardan ve maceralardan sonra arılar akıllarını başlarına topluyor ve ülkelerini kurtarıyorlar.

“Arılar Ülkesi” Türk ve İslam edebiyatının ilk ütopik eseri kabul edilir.

► Ali Nar’ın dinî, ilmî, edebi sahalarda telif ve tercüme eserlerinin sayısı elliyi aşkındır.

► Yazdığı piyes, hikâye, roman ve denemelerde mümince bir “telkin” anlayışı hâkimdir.

Eserleri:

Roman: Uzay Çiftçileri, Arılar Ülkesi

Hikâye: Kan Denizi, Bir Demet Yasemin, Muhtar Name (mizahi hikâyeler)

Piyes: Fetih, Koro, Muhtar Kafası, Porselen Dişli Bürokrat, Nasrettin Hocadan Öğütler, Hortlaklar, Ezan Donanması (şiir-piyes)

Şiir: Sığamadığım Dünya(Ezan Donanması’nda da yer alan şiirleriyle birlikte 2003’te basıldı.)

Deneme-Gezi-İnceleme: İki Sonsuzda Gerilim (deneme), Orta Doğu Günlüğü (gezi notları), Anadolu Günlüğü (notlar), Mizah Edebiyatı (inceleme), Müslümanlığın Gökkuşağı, Kırk Hadisle Müslüman Kimliği, İlmi Kelam Dersleri, Kur’an Dersleri, Cep İlmihali, Nusayrilik ve Suriye’de Nusayri Zulmü (derleme), Oğluma ve Kızıma Nasihat, Zihin Özürlü İslamcılar ve Cimar Mezhebi, Dinde Yenilikçiler ve Buluşma Noktaları, Ehli Kitap Cennetlik mi, Tasavvufun Gerçeği, Şiir Tahlilleri…

Tercümeleri:

S. bin Müseyyeb’in Hayır Dediği Gün (piyes) Kara Gölge (roman) Necip el-Kiylani’den tercüme Cakartalı Kız (roman) Necip el-Kiylani’den Kuzey Kahramanları (roman) Necip el-Kiylani’den Yahudi’nin Kanlı Böreği (roman) Necip el-Kiylani İlahi Nur (roman) Necip el-Kiylani’den İslami Edebiyata Giriş. Necip el-Kiylani’den Cihada Çağrı (roman) Ahmet Bakesir’den Fıkhussıyre. Said Ramazan el Buti’den İman Yolu. Abdulmecid Zindani’den Müslüman Kadını Kimliği. Abdullah et-Telidi’den Tevhid’in Esasları. Dr. M. Slih’den Dini Modernizmin Üç Şövalyesi….

 

NİYAZİ BİRİNCİ (yavuz bahadıroğlu) (1945-…)

►Tarihi romanlarında Yavuz Bahadıroğlu müstear adını kullanan Niyazi Birinci tarihi kurgu yoluyla sevdirmiştir.

►Niyazi Birinci adıyla çocuk kitabları kaleme aldı.

►Gemicilik, balıkçılık, çay eksperliği, muhabirlik, köşe yazarlığı yaptı.

►Tarihi tarih kitaplarından öğrenmenin mümkün olduğunu; ama tarihi sevdirmek için sanat eserlerinin araç olabileceğini söyler

►Yavuz Bahadıroğlu’na ait olan şu sözler sanatın sanat değeri ve güzelliği taşımakla birlikte imana ve toplumun tarihi, kültürel kökenlerine ve sürekliliğine dair bir gaye taşıması gerektiğini düşündürür: “Sanat, sanat için, inanç içindir.” “Sanatçının görevi, cemiyetin özünü aramak, köküne inmek, gerçekler üstü gerçeği bulmak ve sunmaktır.”

►Romandan hikâyeye, piyesten denemeye, çocuk kitabından ansiklopediye, gazetecilikten dergiciliğe, siyasî yazılardan edebiyat kritiklerine yüzlerce eserin yazarı olarak velûd(üretken) bir sanatçıdır.

►Ona göre insan arayışı bitmeyen ve bitmeyecek bir mücadele içindedir: ("Dünya" denilen şu ormanda, kitaplarım benim sığınaklarım. Onlarla yalnızlıktan kurtulurum. Kendimi hâlâ satırlarda çözmeye çalışır, geçmişimin en görkemli hikâyesini sayfalarda ararım. (…)

►Şeref Baysal ve Veysel Akpınar imzalarıyla köşe yazıları yazdı.

►İlk kitabı Sunguroğlu’nu 1972’de yazdı.

► “Tarihî olguyu romanlaştırıyorum.” Cümlesi tarihî romandan ziyade, tarihi gerçekliklerden kopmadan kurmaca diliyle yazdığını gösterir. Bu edebî tavrın menşei babasıyla İstiklâl Marşı’nın Mehmet Akif’in orijinal el yazıyla yazdığı bir metninin okunmasıyla ilgili yaşadığı bir olayın hatırasına kadar gider.

► Bazı Eserleri:

Roman: Uzaklar Yakındır Merhaba Söğüt, Biz Osmanlıyız, Mısır'a Doğru, Kara Şövalye, Elveda Buhara, Sunguroğlu 1-2, Kirazlımescit Sokağı, Şirpençe, Buhara Yanıyor, Malazgirt'te Bir Cuma Sabahı, Dördüncü Murat, Birinci Murat, Çelebi Mehmet, Yıldırım Bayezid, İkinci Murat, Orhan Gazi, Osman Gazi, Kanuni Sultan Süleyman, Yavuz Sultan Selim, Zindanda Şahlanış, Köprübaşı, Buhara Yanıyor, Kırım Kan Ağlıyor, Şehzade Selim, Mısır'a Doğru, Yolbaşı, Sel, Boşluk'ta Yürümek, Cem Sultan…

Hikâye: 3. Basamak, Zirvedeki Ses

Araştırma: Batı ve Biz, Osmanlı Padişahları Ansiklopedisi…

 

SİBEL ERASLAN(1967-…)

►İnsan hakları, kadınların

eğitimi, istihdamı ve

haklarıyla ilgili

inisiyatiflerde görev aldı.

►Teklif ve İmza

dergilerinde yazılar yazdı.

►Öyküleri Dergâh, Mostar ve Hece dergilerinde yer

aldı.

►İslam tarihindeki bazı kadınların biyografik

romanlarını yazmıştır.

Eserleri: Fil Yazıları, Can Parçası Hz. Fatıma,

Kadın Sultanlar, Balık ve Tango, Parçası Benden, Siret-i Meryem Cennet Kadınlarının Sultanı, Çöl

Deniz Hz. Hatice, Şile Bir Deniz Kızı, Bize Ne

Oldu, Nil'in Melikesi Hazreti Asiye, Canfeda Hz.

Fatıma, Saklı Kitap

 

ŞULE YÜKSEL ŞENLER(1938-…)

►Aslen Kıbrıslıdır.

►Küçükken ailesiyle birlikte İstanbul'a göçtü. Öğrenimini ortaokul ikinci sınıfta bıraktı.

►Hür Söz, Yeni İstiklal, Babıalide Sabah gazetelerinde kadın sayfası yaptı.

►Bazı eserleri sinema ve dizi film olmuştur.

► Eserleri: Gençliğin Izdırabı, Hidayet, Bize Ne Oldu, İslam'da ve Günümüzde Kadın, Duyuşlar, Her Şey İslam için, Uygarlığın Gözyaşları, Huzur Sokağı, Kız ve Çiçek, Sağ El, Bir

Bilinçli Öğretmen, Yılanla Tilki.

 

NURULLAH GENÇ(1960-…)

O esrarlı yangına bu can nasıl dayandı?

Sahile vurdu kalbim, su yandı, kum da yandı.

Bir mum gibi eriyip aktı uykusuzluğum,

Ölüme başkaldıran dertli uykum da yandı.

Divan ve hece şiirinin biçim ve imgelerinden faydalanması yönüyle geleneğe bağlıdır. Fakat özgün şair kimliğini de yakalamıştır.

İlhamın gücüne inanır. Fakat emeksiz şiirin sönük kalacağını düşünür.

Necip Fazıl ve Sezai Karakoç'un bir hayli etkisi vardır. Fakat bu özgün şiirler yazmasını engellemez. Gelenekten yararlanmak geleneği geliştirmeye engel değildir.

Sanatçının şiirlerinde dikkati çeken temalar: "hüzün", "yalnızlık", "hasret", aşk , "ölüm" ve

"sonsuzluk"tur.

Birçok şiiri bestelenmiştir.

Birçok şiir yarışmasında şiirleri dereceye girmiş, ödüle layık görülmüştür.

► Eserleri:

Şiir: Çiçekler Üşümesin, Nuyageva, Yankı ve Hüzün, Aşkım İsyandır Benim, Siyah Gözlerine

Beni de Götür, Yanılgı Saatleri, Yağmur, Rüveyda, Yıldırım, Denizin Son Martıları, Aşk Ölümcül Bir Hülyadır, Hüznün Lalesidir Dünya, Gül ve Ben, Yürüyelim Seninle İstanbul'da, Müptelâdır Gemiler, Benim Denizlerime, Sensiz Kalan Bu Şehri Yakmayı Çok istedim, Birkaç Deli Güvercin, Çanakkale: Her Şey Yanıp Gül Oldu, Ateş Semazenleri, Ölüm Noktürnü, Mahrem ve Münzevi

Roman: Tutkular Keder Oldu, Yollar Dönüşe Gider, İntizar

Mesleki Eserleri: Zirveye Götüren Yol: Yönetim, Yönetim El Kitabı, Başarı Bedel İster, Yönetim ve Organizasyon, Kalite Liderliği, Ortaklık Kültürü.

 

BAHAEDDİN ÖZKİŞİ (1928–1975)

Ahmet Hamdi Tanpınar Bahaeddin Özkişi için şöyle der:

“Devam et evladım. Sen on tane Sait Faik edersin.”

Tezhib çalışmaları yaptı.

Eski İstanbul evlerinin maketlerini üç boyutlu ve dört cepheli olarak yapmaya çalışmıştır.

Bahaeddin Özkişi aynı zamanda “cami–pazar–medrese” merkezli şehir tasarımlarının ilk işaretlerini veren sanatçılar arasında yer alır.

► “Köse Kadı” ve “Uçtaki Adam” romanları Osmanlı’nın kaybedilmiş topraklarını anlatır.

Okuyucuyu Türkiye kadar öz vatanımız olan o topraklara, oralardaki bizden olan hayatların hatıralarına götürür. Vaktiyle Anadolu’nun Türk memleketi olarak inşasında rol alan Horasan erenlerinin ve alperenlerin, ahilerin ve ahalinin gönül bağıyla vatan eylediği topraklara bizi yeniden götürür. Bizim millet olarak Allah’ın adını tüm cihana sağlam temeller kurarak yayma gayemizin anlatısıdır bu romanlar.

Sokakta romanı içimizi, bizi anlatır. Toplumsal değişimi… Aşinası olduğumuz sokağın bize yabancı gelen tarafını… Sağlam psikolojik tahliller içerir. Bu yönüyle Peyami Safa’nın yeni yüzüdür. Şahıslar hakkında iç gözlemler içerir. Romanda modernleşme, batılılaşma çehreli; lakin ruhumuza, ahlakımıza, manevi yapımıza sirayet eden materyalist, salt maddeye dayanan yaşam olgusunun tahribatları işlenir. Bu kendimizle bir hesaplaşmadır. İyi ve kötü sembollerle ele alınır.

► Eserleri:

Hikâye: Bir Çınar Vardı, Göç Zamanı

Roman: Sokakta (Bu eser 1975 Peyami Safa Roman Yarışması Başarı Ödülünü almıştır. MEB 100 Temel Eser arasında yer almaktadır.) Köse Kadı, Uçtaki Adam.

 

MUSTAFA NECATİ SEPETÇİOĞLU(1930–2006)

“Çağımızın Dede Korkutu” olarak adlandırıldı.

İlk romanlarında Malazgirt zaferinden başlayarak İstanbul’un fethine kadar Türk tarihini konu aldı, sonrakilerde ise Türkiye’de yaşanan toplumsal değişimi ve sonuçlarını anlattı.

Romanlarında Selçuklular, Osmanlılar, Günümüz Türkiyesi, çok partili hayata geçildikten sonra gelişen olaylar, Çanakkale Savaşı, Kıbrıs'ın 4000 yıllık tarihi, tarihi ve kültürel hayatımızda yer edinmiş kişilerin biyografileri… ele alınır.

► Eserleri:

Hikâye: Abdürrezzak Efendi, Menekşeler Ölmemeli, Bir Büyülü Dünya ki

Roman: Kilit, Anahtar, Kapı, Konak, Çatı, Üçler-Yediler-Kırklar, Bu Atlı Geçide Gider, Karanlıkta Mum Işığı, Darağacı, Sabır, Ebem Kuşağı, Cevahir ile Sadık Çavuş'un Buğday Kamyonu, Gecevaktinde Gündönümü-İstanbul'un Fethi; Geçitteki Ülke, ...Ve Çanakkale 1 Geldiler, ... Ve Çanakkale 2 Gördüler, ...Ve Çanakkale 3 Döndüler, Kutsal Mahpus, Sabır Ağacı, Benim Adım Yunus Emre, Bir Ömür Boyu Kıbrıs, Yesili Hoca Ahmed...

Destan: Yaratılış ve Türeyiş, Dedem Korkut'un Kitabı, Sonsuza Uyanan Taşlar

Oyun: Büyük Otmanlar, Trampacılar, Çardaklı Bakıcı, Köprü, Son Bloklar, Her Bizans'a Bir Fatih, Mehveş Hanim, Meragati Abdülkadir, Yunus Emre

İnceleme: Türk Destanları