MÜSTEZAD NEDİR, MÜSTEZADIN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Bir gazelin her dizesine kısa bir dize ekleyerek oluşturulan şiir biçimidir. Çoğunlukla aruzun mef'ulü/ mefailü/ mefailü/ feulün kalıbı kullanılarak yazılırlar. Her dizeden sonra bu kalıbın ilk ve son birimleri olan mef'ulü/ feulün kalıbına uygun bir kısa dize söylenir. Eklenen bu kısa dizeye ziyade denir. Ziyadeler dizeden sayılmadığı için iki uzun iki kısa dizeden oluşan dört dize bir beyit sayılır. Kısa dizeler okunsa da okunmasa da beytin anlamı bir bütün oluşturur. Ziyadesi bir satırdan fazla olan müstezadlar da vardır. Tek ziyadeli müstezatlara "sade" çitf ziyadeli olanlara ise "çift" adı verilir.

En çok görülen müstezâd kafiyesi dört şekildedir (Büyük harfler uzun, kü­çük harfler kısa mısralar):

1. Aa Aa Bb Aa Cc Aa
2. Aa Aa Bx Aa Cx Aa
3. Ab Ab Cc Ab Dd Ab
4. Ab Ab Cx Ab Dx Ab

Örnekler:

Ey şûh-ı kerem-pişe dîl-i zâr senindir
                       Yok minnetin asla
Ey kân-ı güher anda ne kim var senindir
                       Pinhân u Hüveydâ

Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
                       Baş üzre yerin var
Gül goncasısın gûşe-i destâr senindir
                       Gel ey gül-i rana

Neylersen edip bir-iki gün bâr-ı cefâya
                       Sabreyle de sonra
Peymâne senin hâne senin yâr senindir
                       Ey dil tek ü tenhâ

Bir bûse-i cân bahşına ver nakd-i hayatı
                       Ger kail olursa
Senden yanadır söz yine bazar senindir
                       Ey âşık-ı şeydâ

Çeşmân-ı siyeh mest-i sitem kakülü pür-hâm
                       Ebrûları pür-çîn
Benzer ki bu dîldâr-ı cefâkâr senindir
                       Biçâre Nedîmâ
                                                       Nedim

Çeşmüm acı yaş ile ağularla kanupdur
                       Cism ise yanupdur
Ol çeşm-i siyeh neyleyem efsâne sanupdur
                       Gönlüm usanupdur

Nâz uyhusına kıldı yine gözleri mu'tâd
                       Çok eyledi bîdâd
Sabr eyle dilâ vakt ola lâbüd uyanupdur
                       Senden utanupdur

La'l-i lebün ey dilber-i kattâl-i pür-âşub
                       Ey fıtneli mahbûb
Hüsn-i dil-i uşşâka ne cür'etle kanupdur
                       Kana boyanupdur

Ey hoş ki gam-ı aşka giriftar degüldüm
                       Bîmâr degüldüm
Ol günleri bîçâre gönül şimdi anupdur
                       Kendi kazanupdur

Eyler felegün reng-i şafak-rûyını şebgûn
                       Hayretle diger-gûn
Ol dem ki benüm hûn-ı sirişküm boşanupdur
                       Derya bulanupdur

Şemşîr-i cefâsını çekiip kesdi amânum
                       Dûr eyledi cânum
Sedd-i sitemünden reh-i fikrüm kapanupdur
                       Aklum tayanupdur

Ol kâfir-i bed-kîş idicek zülfini tâlân
                       Galip kılup îmân
Güftar-ı perişanına hayfâ inanupdur
                       Dâme tolanupdur

                                               Şeyh Gâlib