DİVAN ŞİİRİ NAZIM TÜRLERİ
Çeşitli nazım biçimlerinin konu bakımından adlandırılması, nazım türlerini ortaya çıkarır. Nazım türlerinin incelenmesinde dize ve uyak düzeninin hiçbir etkisi yoktur. Ayrıca nazım biçimleriyle nazım türleri arasında kesin bir ilişki aranmaz; yani şu konu, sadece şu nazım biçimiyle yazılır diye bir kural yoktur. Kimi konuların belirli nazım biçimleriyle yazılmış olması, giderek bir gelenek ortaya çıkarmış ve çoğunlukla buna uyulmuştur. Bunun dışına çıkan örneklere de sık sık rastlanır.

Divan şiirinin belli başlı nazım türleri şunlardır:

TEVHİD ve MÜNACAAT: Allah'ın birliğini ve yüceliğini anlatan şiirlere tevhid; Allah'a karşı yapılan yalvarış ve yakarışları anlatan şiirlere de münacaat denir. Tevhid ve münacaat kutsal konular olduğundan divanların en başında yer alırlar. Tevhid ve münacaatlar genellikle kaside biçiminde yazılırlar. Bu konular için öteki nazım biçimleri de kullanılmıştır.

NA'T: Hz. Muhammed'i övmek için yazılan şiirlerdir. Hz. Muhammed'in türlü vasıflarıyla birlikte mucizeleri de anlatılır. Na'tlar genellikle kaside biçimiyle yazılır. Bu konuda öteki nazım biçimleri de kullanılmıştır. Divan edebiyatında en tanınmış na't Fuzuli'nin Su Kasidesi'dir.

MERSİYE: Bir kimsenin ölümü üzerine duyulan üzüntüyü ve acıyı anlatmak için yazılan şiirlerdir. Divan edebiyatında mersiyelerin terkib-i bend biçimiyle yazılması bir gelenek halini almıştır. terci-i bend biçimiyle yazılmış mersiyeler de vardır.

Kimi şairler Kerbela olayını ele alarak, Hz. Hüseyin için de mersiyeler yazmışlardır.

MEDHİYE: Bir kimseyi övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. İki türlüdür:

Birincisi; padişah, vezir, şeyhülislam gibi yaşayan devlet büyükleri için yazılır.

İkincisi; dört halife ve diğer din büyükleri için yazılanlardır. Dört halife için yazılan medhiyelere medh-i çihâr-yâr-ı güzîn denir. Medhiyeler genellikle kaside biçimiyle yazılır. Öteki nazım biçimleriyle yazılanlar da vardır. Divan edebiyatında en çok işlenen konulardandır.

HİCVİYE: Bir kimseyi yermek amacıyla yazılan şiirlerdir. Divan edebiyatında medhiyelerde olduğu gibi, hicviyelerde de abartılı bir üslup kullanılır. Hicvedilen kişi, kişiliğinin gerçek yönleriyle ilgisi olmayan yergi ve sövgülerle yerin dbine batırılır. Divan edebiyatında Nef'i hicviyeleriyle ün yapmıştır.

FAHRİYE: Şairlerin kendilerini övmek amacıyla yazılmış şiirlerdir. Her ne kadar insanın kendini övmesi hoş karşılanan bir davranış olmasa da, divan şairleri bu fahriyelerinde sanatkârane bir gururla şiirlerini ve şairliklerini övmüşlerdir. Divan edebiyatında Nef'i fahriyeleriyle de bilinmektedir.

Fahriyeler genellikle kasideler içinde bir böülüm olarak bulunur. Bunun dışında şairler başka nazım biçimleriyle de fahriye yazmışlardır.

DİVAN EDEBİYATI

Divan Şiiri

Divan Nesri

Genel Özellikler