ÂŞIK EDEBİYATI ÜRÜNÜ DESTANLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ
Âşık tarzı halk şiirinin en uzun nazım biçimi destandır. 4 dizeli bentlerden oluşur. Başka bir deyişle dörtlüklerden oluşur. Kimi destanlarda dörtlük sayısı yüzü geçer. Destanlar genellikle hece ölçüsünün 11'li kalıbıyla yazılırlar. 8'li kalıpla yazılan destanlar da vardır.

Uyak düzeni; baba-ccca-ddda-eeea şeklindedir. İlk dörtlük xaxa şeklinde de olabilir.

Destanın son dörtlüğünde şair, mahlasını söyler. Destanlar ezberlenmesi kolay olsun diye zincirleme olarak yazılır.

Destanları konu bakımından şöyle sınıflandırabilir:

1. Savaş destanları

               BOSNA DESTANI

               Bosnalı der behey devletlü vezir
               Nemse kralının kasdı bizedir
               Duydu Bosna akerinni geldiğin
               Şüpheniz olmasın fırsat gözetir
               ....
                                               Âşık Ahmet

2. Deprem,yangın,salgın hastalık gibi olaylarla ilgili destanlar

               ERZİNCAN DESTANI

               Sana derim sana söngün Erzincan
               Hani eyvan köşkün şirli otağın
               Aldın kucağına nice yüz bin can
               İnsan körhânesi taşın toprağın

               Ne civanları eyledin türâb
               Bülbülün yerinde çağırır gurâb
               Çarşın pazarların hep olmuş harâb
               Solmuş gazel dökmüş bostanın bağın

               Gülşen bağlarına baykuşlar konmuş
               Köşk ü sarayların haraâba dönmüş
               Nice yuvaların ocağı sönmüş
               Çağlar hazin hazin Fırat ırmağın

3. Eşkıyaların ve ünlü kişilerin maceralarını anlatan destanlar

               BIDIKOĞLU DESTANI
               
               Gelin kardaş müşavere edelim
               Biz de bu gece Kirmasti'ye girelim
               Siz dövüşün biz seyrini görelim
               Göremem seyrini dir Bıdıkoğlu

4. Mizahî destanlar

               ESNAF DESTANI

               Vardım çiftçi oldum cümleden akdem
               Yıllık ile tuttu beni bir âdem
               İçtiğim tarhana çorbası herdem
               Ağzım yaktım sıcak çorba içerken

               Nalband oldum, kırdım nalın çoğunu
               Bir katır nalladım dinle oyunu
               Meğer acemiymiş, bilmem huyunu
               Çenemi tepdirdim nalın sökerken

5. Taşlama veya eleştiri niteliğindeki destanlar

               İnsan Destanı

               Hilkatin sırrını bilmek isteyen
               Men-aref razıyla aynı raz olur
               Mahlukta hâlik’ı görmek isteyen
               Kendin görür gayre hiç bakmaz olur.

               Kimi zalim zulme dünyayı karır
               Kimisi adl ile âlemi bürür
               Kimi Peygamberin yolunca yürür
               Kimi cahil kimi pek yobaz olur.

6. Atasözleri destanları

               Atasözü Destanı

               Tut atalar sözünü kalbi selim ol
               Gönülden gönüle yol var demişler
               Gider yavuzluğun tab'ı halim ol
               Sert sirke kabına zarar demişler

               Çün bildin alçağa akmaktadır su
               Kamilin cahile nasiyhati bu
               İkrarını gözet olma abes-gü
               Birdir ikrar ile iman demişler

7. Hayvan destanları

               Hayvan Destanı

               Gel vahş u tyuru beyan edelim
               Gör neler halk etmiş Bari Taala
               Her birin ismiyle ayan edelim
               Ayn-i ibret ile eyle temaşa

               Zor ü kuvvet düşer aslan şanına
               Ancak karakulak varır yanına
               Yüce taht kurup fil üstühanına
               Demir mıh kakarlar kar etmez asla

8. Yaş destanları

               Yirmi beşte bıyıkları burulur
               Otuzunda akan sular durulur
               Otuz beşte günahları sorulur
               Yalana karışmış irfana benzer

               Kırk yaşında gazel dökülür bağlar
               Kırk beşinde günahlarına ağlar
               Ellisinde insanlara bel benzer
               Dağ başına çökmüş dumana benzer