DİNÎ-TASAVVUFÎ HALK EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ
Tekke edebiyatında Tasavvuf felsefesinin işlendiği şiirlere Tekke şiiri denir. Bu şiirlerle; dini halka Tasavvuf felsefesine göre anlatmak ve halk arasında Tanrı sevgisini yaymak istenir. Halkı dinin yasakladığı eylemlerden uzaklaştırmak, iyi ahlâka yönetltmek amacı güdülür. Bu edebiyatı anlamak için Tasavvuf felsefesi bilmek gerekir.

Bunlar nazım biçimi olarak diğer Halk edebiyatı ürünlerinden ayrılmaz; konusuna göre ilâhi (hikmet, nefes, ayin), nutuk, devriye, şathiye gibi adlar alırlar.

Bu edebiyatı kuran müritler okuma yazma bildiklerinden şiirlerinde Arapça, Farsça sözcükler olabilir; ara sıra aruz ölçüsünü de kullanabilirler. Fakat temelde halka bir şeyler öğretmeyi amaçladıkları için, halkın anlayacağı dilde ve ona yabancı olmayan nazım biçimleriyle yazmışlardır. Ayrıca şiirlerin akılda kolay kalma özelliğinden de yararlandıkları düşünülebilir.

Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı İslâmiyet’in ve Tasavvufun etkisiyle ortaya çıkmıştır.  İslâmiyet’in kökleşip yayılmasında büyük etkisi olan tasavvuf, zamanla edebî eserlerde de işlenmiş, din ve tasavvuf, edebiyat aracılığıyla yayılmaya çalışılmıştır. Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatına Tekke edebiyatı da denir.  Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatında asıl olan sanat yapmak değil, dinî-tasavvufi düşünceyi yaymaktır.  Tekke şairlerinin çoğu tarikatlarda yetişmiş şeyh ve dervişlerdir.  Tekke şiiri, halk şiirinden de divan şiirinden de nazım şekilleri almıştır.

En belirgin özellikleri şunlardır:

  1. Kurucusu 12. yüzyılda Doğu Türkistan’da yetişen Hoca Ahmet Yesevi’dir.
  2. Tekke Edb., Anadolu’da 13. y.y.’dan itibaren gelişmiştir.
  3. Bu edebiyat şairleri tarikat merkezi olan tekkelerde yetişmiştir.
  4. Nazım birimi genellikle dörtlüktür.
  5. Hem aruz hem hece vezni kullanılmıştır.
  6. Şiirlerin çoğu ezgilidir.
  7. Allah, insan, felsefe, doğruluk, ibadet gibi konular işlenmiştir.
  8. İlahi, nefes, nutuk, devriye, şathiye, deme gibi nazım şekilleri kullanılmıştır.
  9. Dili Aşık Edebiyatı’na göre ağır, divan edebiyatınana göre sadedir.
  10. Aşık, maşuk, şarap, saki gibi mazmunlara yer verilmiştir.
  11. Yüzyıllara göre bu edebiyatın en önemli temsilcileri şunlardır:      
 12.yy.: Hoca Ahmet Yesevi
  13.yy.:Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli
 14.yy.:Kaygusuz Abdal
 15.yy.: Hacı Bayram-ı Veli, Eşrefoğlu Rumi
 16.yy.: Pir Sultan Abdal
17.yy.: Niyaz-ı Mısrî, Sinân-ı Ümmî, Hüdâi
18.yy.: Sezai
19.yy.: Kuddusi, Turâbi

HALK EDEBİYATI

Anonim Edebiyat

Âşık Edebiyatı