Mahmut Makal |Aksaray| Türkiye Edebiyat Haritası

Günümüz yazarlarındandır. 1 Ocak 1930’da Aksaray’ın Demirci köyünde doğdu. İvriz (Konya Ereğlisi) Köy Enstitüsünü bitirdi (1947), altı yıl köy öğretmenliği yaptıktan sonra yüksek öğrenimini Ankara Gazi Eği- tim Enstitüsünde tamamladı, çeşitli illerde ilköğretim müfettişliği yaptı, bir ara Vene- dik Üniversitesinde Türk Dili ve Edebiyatı okuttu (1971-1972). Karadeniz Bakır İşletmelerindeki görevinden 1976 yılında emekli oldu. Anadolu köylerinin ekonomik ve sosyal yapısını kötü göstererek komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle bir süre tutuklandı (1949). Ankara’da Bizim Köy Yayınlarını kurdu (1968). 

İlk şiiri “Toros’un Eteğinde” 1945’te Türke Doğru dergisinde yayımlandı. Yazarlığa ilk öğretmenliği sırasında Varlık dergisine gönderdiği köy mektupları ve notlarıyla başladı (Mayıs 1948). Bu notların toplandığı Bizim Köy (1950) kitabıyla geniş bir ilgi uyan- dırdı, edebiyatımızda köy Edebiyatı çığı- rını açtı: Apaydın, Baykurt, Şimşek, Gider, Başaran gibi çoğu Köy Enstitüsü çıkışlı, bugünün ünlü yazarları sanat hayatlarının ilk dönemlerinde onun yolunda yürüdüler. Eserleri fıkra veya makale biçiminde, köy, kasaba, eğitim sorunları, öğretmen kıyım- ları üzerine gözlemler, hikâyemsi notlar, izlenimlerle oluştu. Yazıları Köy Enstitüleri Dergisi, Varlık, Çağdaş Türk Dili, İmece ve ABeCe gibi dergilerde yer aldı. Bizim Köy Fransız-Belçika ortak yapımı bir  belge- sel olarak çekilerek çeşitli Avrupa ülkele- rinde gösterildi (1993). 1967 UNESCO Dünya Kültürüne Hizmet Ödülü ve Deği- şenler-Bizim Köy 1975 ile 1977 TDK Gezi Ödülü'ne değer bulundu. 

Kitapları:

Anı-izlenim-öykü: Bizim Köy (1950), Köyümden (1952, Hayal ve Ger- çek adıyla, 1957), Memleketin Sahipleri (1954), Kuru Sevda (1957), Köye Gidenler (1959), Kalkınma Masalı (1960), İplik Pazarı (1964), Ötelerin Havası (1965), Kamçı Teslimi (1965), Halktan Ayrı Düşenler (1965), Köpeksiz Köy (1965), Yer Altında Bir Anadolu (1968), Zulüm Makinesi-Öğretmen Kıyımı (1969), Bu Ne Biçim Ülke (1968), Kokmuş Bir Düzende (1970), Açlık Pınarı (1973), Karanlığı Zorlayanlar (1976). Değişen Baskılar: Bizim Köy 1975 (1976), Köy Enstitüleri ve Ötesi (1979), Bir İşçinin Günlüğünden (1980), Anımsı- Acımsı (1990), Bakırdaki Kıvılcım (1992), Köy Enstitüleri ya da Deli Memedin Türküsü (1993), Bozkırdaki Kıvılcım Köy Enstitüleri (2005), 17 Nisan (1959). İnceleme: Eği- timde Yolumuz Nereye (1960). Deneme: Ağlatı (1989).