Adalet Ağaoğlu |Ankara| Türkiye Edebiyat Haritası

Günümüz yazarlarındandır. Adalet Sümer, Adalet Sümer Ağaoğlu, Parker Quinck, Remüs Telada imzalarını da kullandı. 23 Ekim 1929’da Ankara’nın Nallıhan ilçe-sinde doğdu. Ankara Kız Lisesini, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakül-tesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi (1951). Ankara Radyosu’na girerek (1951) dramaturgluk, radyo tiyatrosu müdürlüğü, TRT kurulduktan sonra da program uzmanlığı ve daire başkanlığı yaptı, 1971’te görevinden ayrıldı. Ankara Meydan Sahnesinin ve Türkiye Yazarlar Sendikasının kurucuları arasında yer aldı. 

Edebiyata şiirle başladı. İlk şiiri “Gölgeler” Ekim 1948’de Kaynak dergisinde çıktı. Bir arkadaşıyla ortak kaleme aldığı, 1953’te Ankara’da oynanan Bir Piyes Yazalım oyunu, tiyatroda ilk denemesi oldu. Sahne ve radyo oyunları yazdı. Radyo oyunlarından Yaşamak, Fransız ve Alman radyolarında da yayımlandı (1955/56). İlk romanı Ölmeye Yatmak 1973’te basıldı. Romanlarında genellikle aydınların sorunları ve ilişkilerini konu edinen Ağaoğlu, öykü ve oyunlarında, psikolojik ve toplum-sal kurumların baskısı altındaki bireyi, bu çerçevede gelişen kadın erkek ilişkilerini işledi. 

The Reader’s Encyclopedia of World Drama (New York, 1969) isimli tiyatro ansiklopedisinde, dünya tiyatro yazarları içinde yer alan Adalet Ağaoğlu, Üç Oyun (1973) kitabıyla, Türk Dil Kurumu 1974 Tiyatro Ödülü'nü, Yüksek Gerilim ile 1975 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, Bir Düğün Gecesi romanıyla 1979 Sedat Simavi Vakfı Edebi-yat Ödülü'nü, 1980 Orhan Kemal Roman Armağanı’nı, 1980 Madaralı Roman Ödülü'nü ve Çok Uzak Fazla Yakın ile de İş Bankası 1992 Edebiyat Büyük Ödülü ve 1995 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nü, Romantik Bir Viyana Yazı ile 1996 Aydın Doğan Vakfı Edebiyat Ödülü'nü, 1997 NTV Yılın Yazarı Ödülü'nü, 1999 Aziz Nesin Ödülü'nü aldı.

 Kitapları:

Roman: Ölmeye Yatmak (1973), Fikrimin İnce Gülü (1976), Bir Düğün Gecesi (1979), Yaz Sonu (1980), Üç Beş Kişi (1984), Hayır (1987) Ruh Üşümesi (1991), Romantik Bir Viyana Yazı (1993).

Öykü: Yüksek Gerilim (1974), Sessizliğin İlk Sesi (1978), Hadi Gidelim (1982), Hayatı Savunma Biçimleri (1997).

Anı-Anlatı: Göç Temizliği (1985), Gece Hayatım (1991), Çok Uzak Fazla Yakın (2004), Damla Damla Günler (2004), Damla Damla Günler II-III (2012).

Oyun: Evcilik Oyunu (ilk oyn. 1963-bas.1964), Çatıdaki Çatlak (ilk oyn. 1964-1965, bas. 1969; “Sınırlarda” oyunu ile birlikte), Tombala (bas. Türk Dili dergisi, 189, Haziran 1967, oyn. 1969), Üç Oyun (1973: Bir Kahramanın Ölümü-Çıkış-Kozalar), Kendini Yazan Şarkı (1976’da İstanbul Şehir Tiyatrolarında oynandı ve “Evcilik Oyunu” ile birlikte basıldı 1977), Çok Uzak-Fazla Yakın (bas. 1990, oyn. 1993), Duvar Öyküsü (gençlik oyunu; bas. 1992); Oyunlar (Toplu oyunlar, 1982), Toplu Oyunlar 1-2 (1993), Toplu Oyunlar (1996)

Deneme: Geçerken (1986), Kar-şılaşmalar (1993), Başka Karşılaşmalar (1996) Geçerken Değiniler (1996), Karşılaşmalar, Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar (2002), Yeni Karşılaşmalar (2011).

Derleme: Toplu Eserleri 1-2 (1983), Seçmeler (1993), Çağımızın Tellalı (2011).

Çocuk edebiyatı: Duvar Öyküsü (1997).