top of page

Okullarda Kriz Yönetimi

Uzman Öğretmenlik Eğitim Programı ve Başöğretmenlik Eğitim Programı: Güvenli Okul ve Okul Güvenliği - Okullarda Kriz Yönetimi

Kriz Nedir?

Bir bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acil ilgi ve çözüm gerektiren, hafife alınamayan, sıra dışı, beklenemeyen bir durum ve ani değişikliktir.


Ayrıca kriz, ani ve genellikle beklenmedik, okul toplumunun önemli bir bölümünü derinden ve olumsuz olarak etkileyen bir olay ya da durum olarak da açıklanabilir.

• Bir Öğrencinin,

• Sınıfın,

• Okulun,

• Öğretmenlerin programlarını engelleyen acil ilgi ve çözüm bekleyen, tolore edilemeyen, ani gelişen, sıra dışı olaylardır.


Kriz,

1. Varlığın tahribi, yaralanma ve yaşam kaybını kapsar.

2. Saptanabilir, başlangıcı ve sonu vardır.

3. Etkileri uzun sürse bile zamanla sınırlı ve anidir.

4. Geneldir ve çok kişiyi etkiler.

5. Sıradan deneyimlerin dışındadır.

6. Hemen herkes için gerginliğe sebep olan psikolojik travmadır.


Müdahaleyi Gerektiren Kriz Durumları

• Bir öğrenci, öğretmen, öğrencilerin bir yakınının ölümü

• Kazalar

• Cinayetler

• İntiharlar

• Bulaşıcı hastalıklar

• Çocuk kaçırma

• Hayvan saldırıları

• Uyuşturucu, alkol

• Şiddet olayları(Bina ve eşyaya, birbirlerine zarar verme)

• Arkadaşlarla kavga, küsme,vb

• Savaş durumu

• Terör olayları

• Bomba, gaz kaçağı (patlama),

• Binalarda hasar,

• Elektrik çarpmaları

• Öğrenci çatışmaları

• Okulda yabancı birinin tehlike yaratması

• Doğal ve çevresel felaketler(fırtına, deprem, yangın, sel, kar, vb.)

• Kimyasal zehirlenmeler

• Rehin alma

• Fiziksel, duygusal ve cinsel istismar


Bazı Örnek Kriz Olayları

• İlkokulda intihar. Doğum gününde ses getirecek bir şeyler yapacağım diyerek kendisini vurdu (Sabah 16 Ocak 2001).

• Kız lisesinde korkutan yangın. Beşiktaş Lisesi yatakhanesinde kalan 130 öğrenci kantine sığındı (Milliyet 26 Mart 2002).

• Ankara Kumrularda patlama. (Hürriyet, 21 Eylül 2011)

• Göztepe- Bir servis şoförü, iki servis şoförünü okulda çocukların olduğu saatte okul bahçesinde öldürdü.


Bir Kriz Olduğunda Okulda Neler Olur?

• Okulun normal işleyişi bozulur veya duraksar.

• Krizin şiddetine göre kolu kanadı kırılmış hisseden öğrenci ve öğretmenler kendilerinde etkinliklere devam etme gücü bulamazlar.

• Kriz tepkileri herkes tarafından yaşandığı için kişilerin birbirlerine yardım etme gücü azalır.

• Acil yardım çalışmalarına girmek gerekir.

• Kriz sonrasında okula dışarıdan gelen veli, müfettişler, basın, kolluk kuvvetleri okulda karışıklığa neden olur ve baskı oluşturur.

• Can kaybı durumlarında kişilerin yokluğuna alışmak zordur.

• Okul çalışanları hem kendine hem de rolünün getirdiği sorumlulukla öğrenci ve velilere destek olmak zorunda kalır.

• Krizin durumuna göre yeni olayların yaşanmaması için dikkatli olmak ve önlemler almak zorunda kalırız.

• Yaşanan kriz durumuna göre yeni sorumluluklar ve görevler üstlenmek gerekebilir.


Krize Müdahale Düzeyleri

Temel Müdahale- Bir kriz olmadan önce oluşmasını engelleyen etkinlikler.

İkinci Derecede Müdahale- Bir kriz durumunda yaşanılan olumsuz etkileri en aza indirmek için yapılan çalışmalar. (Kriz ekibi ile birlikte, Kriz eylem planının yürürlüğe konulması)

Üçüncü Derecede Müdahale- Kriz sonrası uzun süreli (krizi takip eden haftalarda, aylarda, yıllarda) yapılan etkinlikler


1- Temel Müdahale - Kriz Olmadan Önce Yapılacaklar

• Okul çalışanlarının ruh sağlığını güçlendirin, krizler konusunda eğitimler verin!

• Öğrencilerin kendilerine saygılarını güçlendirin!

• Öğrencilere sorun çözme ve baş etme becerilerini kazandırın!

• Öğrencilere duygularını ifade etme becerileri kazandırın!

• Okulda zorbaca davranışları ve şiddeti engelleyin!

• Psikolojik desteğe ihtiyaç duyan bireylerin yönlendirilmesi!

• Kriz Planı hazırlayın. Okul kriz ekibini oluşturun.


2- İkinci Derece Müdahale- Kriz ekibi ile birlikte, Kriz eylem planının yürürlüğe konulması

Kriz müdahale ekipleri, okullar için vazgeçilmez bir gerekliliktir. Kriz sırasında kimler etkilenir? Bazı kişiler krizi yaşamadığı halde en az yaşayanlar kadar etkilenebilir.

Bunlar:

• Daha önce başka travmatik olaylar yaşamış kişiler

• Olaya yakından tanık olan kişiler

• Olay sırasında başka nedenlerle depresyon, yoğun çökkünlük, ağır aile içi anlaşmazlıklar gibi sıkıntılar yaşıyor olan kişiler

• Kronik rahatsızlığı olan veya yakın akraba içinde böyle rahatsızlık yaşayan kişiler


Kriz ekibinde bulunan kişiler ve görevleri;

• Yönetici (Okul Müdürü, müdür yardımcısı)

• Psikolojik Danışman (Rehber Öğretmen)

• Öğretmenler

• Okul sağlık görevlisi (doktor, hemşire)

• Okul Aile Birliği’nden bir temsilci

• Okul personelinden kişiler(güvenlik görevlisi, idare amiri,vb.)

• Sivil Savunma Kulübünden bir kişi


Okul Müdürünün Görevleri;

• Kriz durumunda yapılacak çalışmaları koordine eder ve kriz ekibini göreve çağırır.

• Kendi bölgesindeki diğer kriz kurumlarıyla iletişime geçer.

• Kriz anında yararlanılacak kişi ve kurumlarla işbirliği sağlar.

• İlçe ve gerekirse İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bilgi verir.

• Kriz anında sürekli iletişim ağının kurulmasını sağlar.

• Güvenlik birimleriyle işbirliği yapar.

• Milli Eğitim Müdürlüğünün onayını alarak basın açıklaması yapar.


Rehberlik Öğretmeninin Görevleri

• Etkilenen çocukların ana babalarıyla bağlantı kurma

• Krizden en çok etkilenen kişilerin sınıflarını belirleme ve sınıflarını ziyaret etme

• Öğretmenlere destek verme

• İlçe kriz ekibi ile iletişime geçme

• Durumla ilgili öğrencileri, öğretmenleri ve velileri bilgilendirmede okul idaresine yardımcı olma

• Etkilenen öğrencilerle ilgili kayıt tutma ve izleme çalışmaları yapma


Öğretmenin Rolü