11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 3 Soruları ve Cevapları
Kelimelerin Eve Dönüşü
2026–2027 eğitim öğretim yılı için hazırlanan bu özgün Senaryo 3 yazılı örneği, toplam 5 açık uçlu sorudan ve 100 puandan oluşur. Aşağıda önce okuma metinleri, ardından her sorunun hemen altında örnek cevap ve ayrıntılı puanlama ölçütleri yer alır. Örnek cevaplar tek geçerli yanıt değildir; metne dayalı ve gerekçeli farklı yorumlar da kabul edilebilir. E-posta örnekleri, istenen kelime aralığına uygun biçimde genişletilmiştir. Bu çalışma resmî MEB sınavı değildir.
Okuma Metinleri
Sözün İzi
Karagöz – kısa oyun kesiti • Bu sınav için yazılmış özgün metindir.
HACİVAT: Karagöz’üm, birbirimizi anlamak için önce ortak bir dil bulmalıyız.
KARAGÖZ: Aman Hacivat, dilimi kaybetmedim ki bulayım! Ağzımda duruyor.
HACİVAT: Ben anlaşmanın yolundan söz ediyorum. Sen her sözü kendi bildiğin yere çekiyorsun.
KARAGÖZ: Yol dedin de aklıma geldi: Dün birine yön sordum, “Kalbini dinle.” dedi. Ben de iki saat nabzımı tuttum; sokağı yine bulamadım.
HACİVAT: Demek her sözün anlamı, söylendiği yerde saklı.
KARAGÖZ: Öyleyse önce dinleyenin kulağını değil, niyetini açmalı!
HACİVAT: İşte anlaşmanın kapısını şimdi buldun.
Çatının Altındaki Alfabe
Türk dünyası kültürünü konu alan hikâye • Bu sınav için yazılmış özgün metindir.
Kış başında Aktau’da kar erken bastırmıştı. Ece, ailesiyle misafir kaldığı evin penceresinden denizi göremiyordu; cam, rüzgârın taşıdığı ince tuzla kaplanmıştı. Ev sahibi Arman, dolaptan eskimiş bir defter çıkardı. İçinde iki sütun vardı. Birine kendi çocukluğunda duyduğu kelimeleri, ötekine başka Türk topluluklarından öğrendiklerini yazmıştı.
Ece, “Bazı sesler birbirine çok yakın, bazıları bambaşka,” dedi. Arman defteri kapatıp gülümsedi. “Bir kelimeyi hemen kendimize benzetmeye çalışırsak onun yolculuğunu kaçırırız.” Sonra masaya iki bardak çay bıraktı ve babasının söylediği eski bir hikâyeyi anlatmaya başladı: Uzak bir kasabada yolcular fırtına yüzünden aynı çatıya sığınmış, birbirlerinin bütün sözlerini anlamasalar da sobayı birlikte yakmışlardı.
Akşam elektrikler kesildi. Ece bir an endişelendi; ardından Arman’ın annesi eline bir fener verdi. Arman, defterin son sayfasına yeni bir sözcük yazmadı. Bunun yerine üç küçük çizim eklediler: soba, fener, açık bir kapı. Ece, eve döndüğünde bu defteri hatırlayıp şöyle yazacaktı: “Bazen ortak bir dili yalnız sözlükten değil, birlikte yapılan işten öğreniriz.”
Sabah deniz yeniden görünüyordu. Ece tuzlu camı silerken defterin iki sütununu düşündü. Aralarındaki boşluk, artık bir eksiklik gibi görünmüyordu; yeni bir sözü karşılamaya ayrılmış yer gibiydi.
Bir Diyeceğim Var! ve Kültür Yolculuğu: Sorular ve Örnek Cevaplar
Her soru için örnek cevap ve ayrıntılı puanlama ölçütleri
1. Soru — 15 Puan | Sözün İzi
Karagöz, Hacivat’ın “ortak bir dil bulmak” sözünü nasıl anlamaktadır? Hacivat’ın kastettiği anlamı açıklayınız.
ÖRNEK CEVAP:
Karagöz deyimi gerçek bir dil organını bulmak gibi anlar; Hacivat’ın kastı ortak anlaşma zemini kurmak, bağlamı ve karşıdakinin niyetini gözeterek iletişim sağlamaktır.
Puanlama ölçütleri: • Karagöz’ün somut yanlış anlamasını belirtme (7 puan)• Hacivat’ın mecaz/iletişim anlamını belirtme (8 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
2. Soru — 20 Puan | Sözün İzi ve Çatının Altındaki Alfabe
Sınıf arkadaşlarınıza yapılacak “Dinlemek de Anlaşmaktır” etkinliğinin duyurulması için öğrenci meclisi temsilcisine 90–120 kelimelik e-posta yazınız. Metinlerdeki bir örnekten hareketle etkinliğin gereğini ve bir etkinlik önerisini anlatınız.
ÖRNEK CEVAP:
Alıcı: Öğrenci meclisi temsilcisi
Konu: Dinlemek de Anlaşmaktır
EtkinliğiMerhaba,Hacivat ile Karagöz’ün yanlış anlamaları ve Ece’nin farklı kelimelere sabırla yaklaşması, anlaşmanın yalnızca aynı sözcükleri kullanmak olmadığını gösteriyor. Bu nedenle sınıflar arasında “Dinlemek de Anlaşmaktır” adlı kısa bir etkinlik düzenlemeyi öneriyorum. İlk bölümde öğrenciler ikili gruplara ayrılarak birbirlerine küçük bir anı anlatabilir. Dinleyen kişi duyduklarını not edip karşı tarafa özetler; anlatıcı da eksik veya yanlış anlaşılan yerleri açıklar. İkinci bölümde herkes kendi yöresinden bir kelimeyi tanıtabilir ve arkadaşlarından bu sözcüğün çağrışımlarını dinleyebilir. Etkinliğin sonunda iyi dinleme davranışlarını ortak bir afişte toplayarak diğer sınıflarla paylaşabiliriz. Uygun görürseniz afiş ve duyuru hazırlığında görev almaktan memnun olurum.İyi çalışmalar.
11. sınıf öğrencisi
Puanlama ölçütleri: • E-posta alanları, hitap, imza/kapanış (4 puan)• “Sözün İzi” veya “Çatının Altındaki Alfabe” metninden tutarlı gerekçe (5 puan)• Somut ve uygulanabilir etkinlik önerisi (5 puan)• Muhataba uygun saygılı üslup (3 puan)• Yazım-noktalama ve bütünlük (3 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
3. Soru — 18 Puan | Çatının Altındaki Alfabe
Arman’ın “Bir kelimeyi hemen kendimize benzetmeye çalışırsak onun yolculuğunu kaçırırız.” sözüyle anlatmak istediği düşünceyi hikâyedeki iki olayla ilişkilendirerek yorumlayınız.
ÖRNEK CEVAP:
Söz, farklı Türk topluluklarının dilini tek tipleştirmeden tarih ve kullanım farklarına saygı göstererek öğrenmek gerektiğini vurgular. Ece’nin defterde yakın ve farklı sesleri fark etmesi ve birlikte yapılan iş üzerinden anlaşma deneyimi bu düşünceyi pekiştirir.
Puanlama ölçütleri: • Sözün ana düşüncesini doğru çıkarma (7 puan)• Defter/iki sütun ayrıntısına dayalı kanıt (4 puan)• Fırtınada yardımlaşma veya fener sahnesine dayalı kanıt (4 puan)• İki örnekle yorum arasında ilişki (3 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
4. Soru — 22 Puan | Çatının Altındaki Alfabe
Hikâyedeki “iki sütunlu defter” ve “aralarındaki boşluk” imgesinin olaylar ilerledikçe kazandığı anlamı açıklayınız. Anlatıcı bakış açısını da belirleyiniz.
ÖRNEK CEVAP:
İki sütun, kültürler arası benzerlik ve farklılıkların karşılaştırılmasını sağlar. İlk bakışta boşluk mesafeyi/ayrılığı düşündürür; sonunda yeni bir söze, karşılaşmaya ve öğrenmeye ayrılan alanı temsil eder. Anlatım üçüncü kişi anlatıcının dışarıdan aktarımıyla sürer; Ece’nin duygu ve düşüncelerine de yer verilir.
Puanlama ölçütleri: • Defterin somut işlevini belirleme (5 puan)• Boşluğun ilk anlamını yorumlama (4 puan)• Boşluğun finaldeki dönüşümünü yorumlama (7 puan)• Üçüncü kişi anlatıcıyı doğru belirleme ve kanıtlama (6 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
5. Soru — 25 Puan | Çatının Altındaki Alfabe
“Bazen ortak bir dili yalnız sözlükten değil, birlikte yapılan işten öğreniriz.” yargısını hikâyenin olay örgüsü, mekân ve anlatıcının seçtiği ayrıntılar bakımından çözümleyiniz. Hikâyede fırtına ve elektrik kesintisi bulunmasaydı ana düşüncenin aktarımı nasıl değişirdi? Gerekçeli açıklayınız.
ÖRNEK CEVAP:
Fırtınada aynı çatıya sığınanların sobayı birlikte yakması, elektrikler kesilince fenerin paylaşılması ve finalde kapı/fener/soba çizimleri, ortaklığın davranışta kurulduğunu somutlaştırır. Kapalı ev ve sert hava ortak ihtiyacı belirginleştirir; üçüncü kişi anlatıcı bu nesneleri seçerek temayı gösterir. Bunlar olmasa fikir daha çok soyut konuşma/defterle kalır, okurun yaşayarak gördüğü dayanışma etkisi zayıflardı.
Puanlama ölçütleri: • Olay örgüsündeki iki uygun olayı birbirine bağlama (7 puan)• Mekân/atmosferin işlevini açıklama (5 puan)• Anlatıcının nesne ayrıntısı seçiminin temaya etkisini tartışma (5 puan)• Varsayımsal değişikliğin etkisini tutarlı gerekçelendirme (8 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
Senaryo 3 sınavında “Sözün İzi” adlı Karagöz metni ve “Çatının Altındaki Alfabe” adlı hikâye temel alınır. Beş açık uçlu soru; sözün bağlamını yorumlama, metinler arasında ilişki kurma, anlatı unsurlarını çözümleme ve yazılı anlatım becerilerini değerlendirir. Her sorunun örnek cevabı ve puanlama ölçütü ayrıdır.
Yorumlar