11. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 4 Soruları ve Cevapları
Uzaklık ve Yakınlık
2026–2027 eğitim öğretim yılı için hazırlanan bu özgün Senaryo 4 yazılı örneği, toplam 7 açık uçlu sorudan ve 100 puandan oluşur. Aşağıda önce okuma metinleri, ardından her sorunun hemen altında örnek cevap ve ayrıntılı puanlama ölçütleri yer alır. Örnek cevaplar tek geçerli yanıt değildir; metne dayalı ve gerekçeli farklı yorumlar da kabul edilebilir. E-posta örnekleri, istenen kelime aralığına uygun biçimde genişletilmiştir. Bu çalışma resmî MEB sınavı değildir.
Okuma Metinleri
Uzaklık Cetveli
Mektup • Bu sınav için yazılmış özgün metindir.
Sevgili Deniz,
Burada, Almatı’da, sabah işe giderken sokakta duyduğum her yabancı kelimeyi defterime yazıyorum. Başlangıçta yalnız farklılıkları görüyordum. Sonra bir arkadaşım bana çocukluğunda dinlediği bir masalı anlattı. Bir sözü anlamadığımda hemen “Bizde böyle değil.” demek yerine tekrar sordum. Masalın sonuna geldiğimizde uzaklık, iki şehir arasındaki kilometre olmaktan çıkmıştı. Şimdi defterimde kelimelerden çok, onlarla açılan konuşmalar var.
Sevgiler.
Selin
İstikamet
Karagöz – kısa oyun kesiti • Bu sınav için yazılmış özgün metindir.
HACİVAT: Karagöz’üm, konuşurken aynı istikamete bakmazsak anlaşamayız.
KARAGÖZ: (Başını çevirir.) Şimdi ikimiz de doğuya baktık; yine ne dediğini anlamadım!
HACİVAT: İstikamet dediğim, niyetimizin ortak olması. Ben mahalle çocukları için kitap toplayalım diyorum.
KARAGÖZ: Ben de kitapların nereye konacağını soruyorum. Kitapları toplarken çocukların sesini de toplayacak mıyız?
HACİVAT: İyi söyledin; işe başlamadan onların ne okumak istediğini öğrenmek gerekir.
KARAGÖZ: Öyleyse yol aynı olmayabilir ama dinleyeceğimiz yer belli: Çocukların sözü!
HACİVAT: Bak işte, şimdi gerçekten aynı istikametteyiz.
Sarı İpli Çanta
Türk dünyası kültürünü konu alan hikâye • Bu sınav için yazılmış özgün metindir.
Taşkent’teki eski çarşıda Leyla, tezgâhların arasından geçerken küçük bir çantanın dikişine takıldı gözü. Sarı iplikle işlenmiş bir kuş, sanki kumaşın üstünden birazdan uçacak gibiydi. Tezgâhın başındaki yaşlı kadın, “Bunu torunum çizdi, ben işledim,” dedi.
Leyla çantayı satın almak için elini uzattı; sonra durdu. Kuşun kanadındaki bir çizgi yarım kalmıştı. Kadın fark ettiğini anlayınca, “Kusur değil,” dedi. “Torunum kendisine bir çizgi bıraktı. Büyüdüğünde buraya yenisini ekleyecek.”
Akşam Leyla kaldığı evde annesine mesaj yazdı: “Bugün tamamlanmamış bir desen gördüm; ilk defa eksik görünmedi.” Ertesi sabah pazara geri döndü. Çantayı almadı. Onun yerine kadınla oturup bir saat boyunca desenlerin hikâyelerini dinledi, birkaçını izin alarak defterine çizdi.
Dönerken içinde taşınacak bir eşya yoktu. Fakat otobüs camında yansıyan yüzüne bakınca, dün yalnız güzel bulduğu şeyin bugün bir emeği, bir zamanı ve henüz söylenmemiş bir sözü olduğunu düşündü.
Bir Taşta İki Ses
Orhun Yazıtları’nın işlevinden hareketle yazılmış özgün bilgilendirici metin • Özgün açıklama; Orhun Yazıtları’nın birebir metni değildir.
Bir yazıtı yalnız geçmişten kalmış bir nesne sayarsak onun neden yazıldığını gözden kaçırabiliriz. Orhun Yazıtları, erken dönem Türkçenin önemli tanıklarıdır; toplum, yönetim, geçmiş tecrübeler ve ortak sorumluluk üzerine düşünmemize imkân verir. Taşa kazınmış sözün iki yönü vardır: Kendi çağının insanlarına seslenir; sonraki çağların okurunu da geçmişle karşılaştırma yapmaya çağırır.
Ancak bugünkü okur, metni yalnız kendi alışkanlıklarıyla açıklayamaz. Yazıtın yazıldığı dönemi, sözcüklerin anlam değişimini ve çevirilerin tercihlerini incelemek gerekir. Bir metin çağlar boyunca okunabiliyorsa bu, her çağda aynı şeyi söylediği anlamına değil, her çağın ona yeniden sorular sorduğu anlamına da gelebilir.
Bir Diyeceğim Var! ve Kültür Yolculuğu: Sorular ve Örnek Cevaplar
Her soru için örnek cevap ve ayrıntılı puanlama ölçütleri
1. Soru — 10 Puan | Uzaklık Cetveli
Selin’in başlangıçtaki tutumu ile masalı dinledikten sonraki tutumu arasında hangi değişim olmuştur?
ÖRNEK CEVAP:
Başlangıçta duyduğu kelimelerin yalnız farklılığını görür, kendi kullanımını ölçü alır; sonrasında soru sorup dinleyerek ortaklık ve anlam aramaya yönelir.
Puanlama ölçütleri: • Başlangıçtaki tutumunu belirtme (5 puan)• Yeni tutumunu belirtme (5 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
2. Soru — 13 Puan | İstikamet
Karagöz’ün “aynı istikamet” sözünü yanlış anlaması nasıl bir çatışma doğurur? Oyun kesitinde bu çatışmanın çözüldüğü noktayı gösterip dil ve mizah ilişkisini açıklayınız.
ÖRNEK CEVAP:
Karagöz yönü fiziksel doğu olarak yorumlar, Hacivat ise ortak amaç/niyet anlamında kullanır. Bu karşıtlık bir dil çatışması ve mizah oluşturur. Çatışma, çocukların ne istediğini dinleme konusunda iki kişinin buluşmasıyla çözümlenir.
Puanlama ölçütleri: • Yanlış anlamanın iki yönünü açıklama (5 puan)• Mizahi/çatışma işlevini açıklama (4 puan)• Çözüm sahnesini uygun metin kanıtıyla gösterme (4 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
3. Soru — 18 Puan | İstikamet
Hacivat ve Karagöz’ün kitap toplama düşüncesini geliştirerek okul yönetimine “Öğrencinin Sesini Dinleyen Kütüphane” başlıklı bir e-posta yazınız (80–110 kelime). Öğrencilerin görüşlerinin nasıl alınacağını ve sonuca nasıl yansıtılacağını belirtiniz.
ÖRNEK CEVAP:
Alıcı: Okul yönetimi
Konu: Öğrencinin Sesini Dinleyen Kütüphane
Sayın Okul Yönetimi,
Kütüphanemizdeki kitapların seçiminde öğrencilerin görüşlerine daha fazla yer verilmesini öneriyorum. “İstikamet” adlı oyun kesitinde olduğu gibi, ortak bir amaç için önce karşı tarafın ne istediğini dinlememiz gerektiğine inanıyorum. İlk aşamada bütün sınıflara kısa bir okuma ilgisi anketi uygulanabilir. Sonuçlar öğretmenler ve kütüphane sorumlusuyla birlikte incelenerek en çok talep edilen türlerden bir ihtiyaç listesi hazırlanabilir. İkinci aşamada bu listeye göre uygun kitaplar için bağış kampanyası düzenlenebilir. Sürecin sonunda öğrenciler hangi önerilerinin kabul edildiğini bir duyuru panosundan öğrenebilir. Böylece yalnızca kitap toplamakla kalmaz, öğrencilerin karar süreçlerine katılımını da sağlamış oluruz. Önerimin değerlendirilmesini saygıyla rica ederim.Saygılarımla.
11. sınıf öğrencisi
Puanlama ölçütleri: • Hitap, konu, kapanış ve e-posta yapısı (3 puan)• Metindeki sorunu doğru aktararak amaç kurma (5 puan)• Öğrenci görüşü toplamak için somut yöntem (4 puan)• Görüşlerin karara yansımasını açıklama (4 puan)• Dil, yazım ve noktalama (2 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
4. Soru — 12 Puan | Sarı İpli Çanta
Leyla, çantayı satın almak yerine ertesi gün ne yapar? Bu kararının nedeni nedir?
ÖRNEK CEVAP:
Leyla, kadınla oturup desenlerin hikâyelerini dinler ve izin alarak bir kısmını defterine çizer. Çünkü çantanın yalnız nesne değil, emek ve kuşaklar arası anlatı taşıdığını fark etmiştir.
Puanlama ölçütleri: • Kadınla konuşup hikâyeleri dinlediğini belirtme (4 puan)• İzinli çizim yapma ayrıntısını belirtme (3 puan)• Emeği ve kültürel aktarımı anlama gerekçesini açıklama (5 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
5. Soru — 14 Puan | Bir Taşta İki Ses
“Bir metin çağlar boyunca okunabiliyorsa bu, her çağda aynı şeyi söylediği anlamına gelmez.” cümlesini bağlamıyla açıklayınız; bugünkü okurun dikkat etmesi gereken iki hususu yazınız.
ÖRNEK CEVAP:
Eski metinler yeni kuşakların sorularıyla yeniden yorumlanır; ancak anlam tarihî bağlam ve sözcüklerin dönemsel kullanımı içinde düşünülmelidir. Dönemi araştırmak, çeviri tercihlerini karşılaştırmak, dil değişimini gözetmek gibi iki husus gerekir.
Puanlama ölçütleri: • Cümleyi bağlama uygun açıklama (6 puan)• Birinci dikkat noktası (4 puan)• İkinci, farklı dikkat noktası (4 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
6. Soru — 15 Puan | Sarı İpli Çanta
“Sarı iplikle işlenmiş kuş” ve “yarım bırakılan çizgi”nin hikâyedeki işlevlerini olay örgüsü ve kuşaklar arası aktarım bakımından çözümleyiniz.
ÖRNEK CEVAP:
Kuş, Leyla’nın dikkatini çeken somut ayrıntı olarak olayı başlatır. Yarım çizgi, torunun büyüyünce tamamlayacağı açık uçlu emeği temsil eder; Leyla’nın nesne satın almaktan hikâyeyi dinlemeye geçişini sağlar. Tasarımın birlikte sürdürülmesi kültürel aktarımın tamamlanmış değil, devam eden bir süreç olduğunu gösterir.
Puanlama ölçütleri: • Kuşun olayı başlatan somut işlevi (4 puan)• Yarım çizginin kuşaklararası anlamı (5 puan)• Leyla’nın kararıyla simge arasında bağlantı (6 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
7. Soru — 18 Puan | Sarı İpli Çanta ve Bir Taşta İki Ses
“Sarı İpli Çanta” hikâyesinde yarım çizgiye, “Bir Taşta İki Ses” metninde yazıta yüklenen “geleceğe açık kalma” fikrini karşılaştırınız. Biri kurmaca hikâye, diğeri bilgilendirici metin olduğundan anlatım yollarının farkını da en az iki örnekle gösteriniz.
ÖRNEK CEVAP:
Sarı İpli Çanta” metninde gelecek, torunun ekleyeceği çizgiyle nesne/olay/sahne üzerinden sezdirilir; Leyla’nın dönüşen düşüncesi ana iletiyi somutlar. “Bir Taşta İki Ses” metninde yazıtların çağlar boyunca farklı sorularla okunduğu doğrudan açıklanır; dönem ve çeviri üzerine bilgi verilir. İki metin kültürün durağan olmadığında birleşir ancak C sezdirme, simge ve olay; D tanımlama, açıklama ve gerekçelendirme kullanır.
Puanlama ölçütleri: • Ortak fikri iki metinde doğru saptama (5 puan)• “Sarı İpli Çanta” metninden simge ve olay örneğiyle kurmacayı açıklama (5 puan)• “Bir Taşta İki Ses” metninden açıklayıcı/öğretici anlatım kanıtı verme (4 puan)• Anlatım türleri farkını karşılaştırmalı sonuçlandırma (4 puan)
Not: Kaynak cevap anahtarındaki ölçütlere göre, metinle uyumlu ve gerekçeli farklı yanıtlar kabul edilebilir.
Senaryo 4, 7 açık uçlu soruyla mektup, Karagöz, Türk dünyası hikâyesi ve Orhun Yazıtları’nın işlevini ele alan özgün açıklama metnini bir araya getirir. Öğrencilerin iletişim, yorumlama, anlatı çözümleme ve kültürel miras üzerine çıkarım yapma becerileri ölçülür. Cevap anahtarında ayrıntılı ölçütler bulunur.
Yorumlar