9. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 2 Soruları ve Cevapları

15 saat önce

4 dakikada okunur

6 açık uçlu soru • 100 puan

9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 2. yazılı sınavı için Senaryo 2 örneğini inceleyin. Sözün İnceliği ve Anlam Arayışı temalarına ait “Rüzgârın Defteri” şiiri, “Çizimdeki Boşluk” hikâyesi ve “Bahçedeki Fidan” anısı üzerinden hazırlanmış 6 açık uçlu soru, örnek cevapları ve puanlama ölçütleri bu sayfada bir arada.

1. Tema: Sözün İnceliği

Şiirde ana duygu, imge ve duyulara dayalı betimleme becerilerini ölçen iki soru yer alıyor.

Rüzgârın Defteri · Şiir

Akşam, sokak lambasına bir yaprak astı;

Rüzgâr yazdı üstüne görünmez adını.

Bir pencere usulca gülümsedi,

Uzak tramvay sesi dağıldı sulara.

Kent, telaşını bir anlığına unuttu;

Gökyüzü sustu, yıldızlar konuştu.

1. Soru | 12 puan

Şiirin okurda uyandırdığı baskın duyguyu belirtiniz. Bu duyguyu destekleyen bir imgeyi seçerek kısaca açıklayınız.

ÖRNEK CEVAP:

Baskın duygu sakinlik, dinginlik ve günün yorgunluğundan uzaklaşmadır. “Kent, telaşını bir anlığına unuttu” ya da “Gökyüzü sustu, yıldızlar konuştu” sözleri kişileştirmeyle bu dinginliği hissettirir.

Puanlama ölçütleri

• 5 puan: Baskın duyguyu uygun belirleme

• 4 puan: Metinden uygun imge seçme

• 3 puan: İmgenin duyguya katkısını açıklama

2. Soru | 20 puan

“Rüzgârın Defteri” şiirinin kurduğu akşam manzarasını 5-6 cümlelik bir betimleme paragrafı olarak yazınız. Görme ve işitme duyularına yer veriniz; yazım ve noktalama kurallarına uyunuz.

ÖRNEK CEVAP:

Akşam, kalabalık caddenin üstüne yavaşça inmişti. Sokak lambasının solgun ışığında küçük bir yaprak sallanıyordu. Uzaktan gelen tramvayın metalik sesi, yağmur birikintilerinin yanından geçip kayboldu. Bir pencerenin sarı ışığı, karşı kaldırımda sıcak bir leke oluşturdu. İnsanlar acele etmeyi bırakmış, gökyüzündeki ilk yıldızlara bakar olmuştu. Kent, bir an için derin bir sessizliğe kavuştu.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Şiirin sakin akşam atmosferini koruma

• 6 puan: Görsel ve işitsel ayrıntı kullanma; her biri 3 puan

• 4 puan: 5-6 cümleli bütünlüklü paragraf kurma

• 4 puan: Yazım, noktalama ve dil bilgisi doğruluğu

2. Tema: Anlam Arayışı

Hikâye ve anı metinleri üzerinden olay, bakış açısı, geçmişin izleri ve metinler arası karşılaştırma becerileri ele alınıyor.

Çizimdeki Boşluk · Hikâye

Okulun koridoruna asılacak mahalle haritasını hazırlamak Ada’nın sınıfına verilmişti. Her öğrenci yaşadığı sokaktan bir ayrıntı getirecekti. Cem fırının önündeki kuyrukları, Elif akşamları ışığı yanan saat kulesini çizdi. Ada ise haritanın orta yerinde, boş bırakılmış uzun bir alan fark etti.

“Burada ne var?” diye sordu. “Hiçbir şey,” dedi Cem. “Eski dere yatağı. Yıllardır kuru.” Ada o gün eve giderken yerdeki çakıl taşlarına, kaldırımın arasından çıkan sazlara dikkat etti. Akşam büyükbabasına dereyi sordu. Büyükbabası sararmış bir fotoğraf gösterdi: İki kıyıyı birleştiren tahta köprünün altında su parlıyordu. “Çocukluğumda buradan geçerken ayakkabılarımız çamur olurdu,” dedi. Ada fotoğrafa uzun süre baktı.

Ertesi gün haritanın boş yerine mavi bir çizgi çizmeyi önerdi. Cem itiraz etti: “Ama orada artık su yok. Haritamız yanlış olur.” Ada bir süre düşündü. Sonra mavi çizgiyi kesik kesik çizdi ve yanına küçük harflerle “Eski dere yatağı” yazdı. Öğretmen, “Neden düz değil de kesik bir çizgi?” diye sordu. Ada, “Bugünü göstermek istedim ama dünü de silmek istemedim.” dedi.

Harita tamamlandığında herkes kendi sokağını bulabildi. Ada’nın çizgisine bakan birkaç öğrenci, daha önce fark etmedikleri kuru yatağın izini görmek için okul çıkışı birlikte yürümeyi kararlaştırdı.

3. Soru | 12 puan

Ada’nın sınıf haritasında boş gördüğü yer neresidir? Arkadaşları bu bölümü başlangıçta neden boş bırakmıştır?

ÖRNEK CEVAPBoş görülen yer, yıllardır su akmayan eski dere yatağıdır. Arkadaşları orayı artık işlevi olmayan, haritada gösterilecek bir şey barındırmayan yer saydıkları için boş bırakmıştır.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Eski/kuru dere yatağını belirleme

• 6 puan: Boş bırakılma gerekçesini açıklama

4. Soru | 16 puan

Ada’nın dereyi düz bir çizgi yerine kesik mavi çizgiyle göstermesi neyi anlatır? Ada ile Cem’in bakış açılarını karşılaştırarak açıklayınız.

ÖRNEK CEVAP:

Kesik mavi çizgi geçmişte orada su olduğunu, bugün ise akmadığını birlikte gösterir. Cem haritanın yalnız bugünkü somut durumu göstermesi gerektiğini düşünür; Ada geçmişin izinin de görünür olmasını ister. Böylece harita hem doğru hem de belleği koruyan bir işaret taşır.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Kesik çizginin geçmiş/bugün anlamını açıklama

• 5 puan: Cem’in bakışını doğru belirleme

• 5 puan: Ada’nın bakışını ve farkını ortaya koyma

Bahçedeki Fidan · Anı

Yedi yaşımdayken okulumuzun bahçesine bir çınar fidanı dikmiştik. Toprak sertti; küreğin ucunu yere her batırdığımızda taşlara çarpıyorduk. Sonunda fidanı küçük bir çukurun içine yerleştirdik. Öğretmenimiz, “Büyüdüğünü hemen göremeyeceksiniz ama bugün yaptığınız işi unutmayın.” demişti.

Bir hafta sonra şiddetli rüzgâr fidanı eğdi. Arkadaşlarımla teneffüste kırılmış sandığımız ince gövdeyi doğrulttuk, yanına bir destek çubuğu bağladık. O gün ellerimiz toprak içinde kalmıştı. Yıllar sonra okuluma uğradığımda bahçede geniş gölgeli bir çınar gördüm. Birinci sınıflar altında oynuyordu. Ağacın benim boyumu geçtiği günü hatırlamıyorum; onu korumak için hep birlikte çalıştığımız günü ise hiç unutmadım.

5. Soru | 16 puan

“Bahçedeki Fidan” metninde anlatıcının yıllar geçmesine rağmen unutamadığı olay nedir? Bu anıdan çıkarılabilecek düşünceyi ve metnin anı türünde olduğunu gösteren bir özelliği yazınız.

ÖRNEK CEVAP:

Anlatıcı arkadaşlarıyla rüzgârda eğilen fidanı doğrultup desteklemeyi unutmaz. Birlikte emek verilen küçük bir iş, uzun süreli sonuç ve hatıra bırakır. “Yedi yaşımdayken”, “Yıllar sonra” ifadeleri ile birinci kişili geçmiş yaşantı aktarımı anı özelliğidir.

Puanlama ölçütleri

• 4 puan: Unutulmayan olayı belirleme

• 6 puan: Ana düşünce/iletiyi ifade etme

• 6 puan: Birinci kişi, yaşanmış geçmiş olay ve zaman geriye dönüşüne uygun kanıt verme

6. Soru | 24 puan

“Çizimdeki Boşluk” ile “Bahçedeki Fidan” metinlerinin geçmişe sahip çıkma ve gelecek için emek verme düşüncelerini nasıl ele aldığını karşılaştırınız. Her metinden kanıt sununuz; hikâye ile anının gerçekliği aktarma biçimlerinin farkına da değininiz.

ÖRNEK CEVAP:

Her iki metin geçmişin bugünkü yaşama anlam kattığını, değerli şeylerin korunmasının dikkat ve emek istediğini düşündürür. Hikâyede Ada kuru derenin geçmişini kesik çizgiyle görünür kılar; anıda çocukların desteklediği fidan yıllar sonra büyük bir çınar olur. İlk metin üçüncü kişiden kurgulanmış bir olay üzerinden, ikincisi anlatıcının yaşadığı ve sonradan hatırladığı olay üzerinden ilerler.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Ortak düşünceyi açık biçimde belirleme

• 5 puan: Hikâyeden yerinde kanıt

• 5 puan: Anıdan yerinde kanıt

• 4 puan: Kurmaca / geçmişte yaşanmış olay ayrımı

• 4 puan: Karşılaştırmayı açık, bağlantılı cümlelerle kurma

Örnek cevaplar nasıl kullanılmalı?

Bu yanıtlar örnektir; aynı cümlelerin yazılması zorunlu değildir. Metne uygun, gerekçeli ve anlamlı farklı cevaplar da değerlendirilebilir. Betimleme sorusunda anlatımın bütünlüğü, görsel-işitsel ayrıntılar ve yazım-noktalama ölçütlerine dikkat edilmelidir. İçerik, özgün bir örnek sınav çalışmasıdır; resmî sınav soruları olarak sunulmaz.