9. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 2. Yazılı Senaryo 4 Soruları ve Cevapları

15 saat önce

5 dakikada okunur

7 açık uçlu soru • 100 puan

9. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. dönem 2. yazılı için hazırlanan Senaryo 4 örneğini inceleyin. “Sözün İnceliği” ve “Anlam Arayışı” temaları kapsamında “Köprü” şiiri, “İki Sokak Arasındaki Bahçe” hikâyesi ve “Koro Provası” anısına dayanan 7 açık uçlu soru, örnek cevapları ve ayrıntılı puanlama ölçütleri bu sayfada yer alıyor.

1. Tema: Sözün İnceliği

Köprü şiirindeki simgesel anlamı yorumlama ve şiiri betimleyici bir paragrafa dönüştürme becerileri bu bölümde ölçülür.

Köprü · Şiir

İki kıyı sessizce bakardı birbirine,

Su, aralarında uzun bir soru taşırdı.

Bir köprü uzandı sabahın içinden;

Taşları ayrı ayrı, yolu birdi.

Artık karşı kıyı uzak değildi:

Bir selam suyun üstünden yürüdü.

1. Soru | 10 puan

“Köprü” şiirinde köprü, yalnızca bir yapı değil, hangi soyut düşüncenin simgesidir? Cevabınızı şiirden bir dizeyle destekleyiniz.

ÖRNEK CEVAP:

Köprü iletişim, buluşma, dayanışma veya insanların birbirine yaklaşması düşüncesinin simgesidir. “Bir selam suyun üstünden yürüdü” ya da “Taşları ayrı ayrı, yolu birdi” dizeleri bunu destekler.

Puanlama ölçütleri

• 4 puan: Uygun soyut düşünceyi belirleme

• 3 puan: Destekleyici dizeyi gösterme

• 3 puan: Dizenin simgesel anlamla ilişkisini açıklama

2. Soru | 18 puan

“Köprü” şiirini, iki kıyı ve aralarındaki yakınlaşma duygusunu koruyan 5-6 cümlelik betimleyici bir paragrafa dönüştürünüz. Görsel ayrıntılar kullanınız, yazım ve noktalamaya dikkat ediniz.

ÖRNEK CEVAP:

Sabah ışığı iki yeşil kıyının arasındaki suya vuruyordu. Akıntı, kıyılardaki taşları sanki birbirinden uzak tutuyordu. Üzerlerine basamak basamak çıkılan küçük köprü, suyun üstünde sessizce uzanmıştı. Taş korkuluklar serin, köprünün yolu ise güneşten sıcaktı. Karşı kıyıdan gelen bir çocuk elini sallayınca uzaklık bir anda azaldı. İki yakayı birleştiren köprü, insanları da aynı yola davet ediyordu.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: İki kıyı ve yakınlaşma duygusunu koruma

• 4 puan: Yerinde görsel/duyusal ayrıntılar ekleme

• 4 puan: 5-6 cümleli bütünlüklü betimleyici paragraf

• 4 puan: Yazım ve noktalama doğruluğu

2. Tema: Anlam Arayışı

Hikâye ve anı türlerinde uzlaşma, başkalarını dinleme, simgesel anlam ve anlatıcı bakış açısı üzerine sorular bulunur.

İki Sokak Arasındaki Bahçe · Hikâye

İki sokağın arasında, yıllardır kapalı duran küçük bir bahçe vardı. Tel örgüler sökülünce mahalleli alanın nasıl kullanılacağını konuşmak üzere toplandı. Cem, arkadaşlarıyla top oynayacakları düz bir yer istiyordu. Leyla ise toprağa çiçek dikilmesini, gölgeye de iki bank konmasını önerdi. Herkes kendi isteğini tekrarlayınca toplantı seslerin birbirine karıştığı bir kalabalığa dönüştü.

Elvan kenarda duran yaşlı bahçıvan İsmail Bey’i fark etti. Adam toprağın üstündeki küçük eğime bakıyor ama konuşmuyordu. Elvan yanına gidip fikrini sordu. İsmail Bey, “Bu bahçenin ortasından eskiden ince bir patika geçerdi. İki sokağın insanları birbirine oradan uğrardı.” dedi. Elvan ertesi gün eline bir kâğıt alıp bahçenin krokisini çizdi. Ortadan kıvrılarak geçen bir yol, bir yanda oyun için açık alan, öbür yanda çiçek ve oturma bölümü vardı.

Yeni planda futbol için ayrılan yer biraz küçülüyor, çiçeklik de bütün bahçeyi kaplamıyordu. Cem önce itiraz etti; sonra yolun annesi marketten dönerken işini kolaylaştıracağını düşündü. Leyla banklara giden yolun çiçekleri ezilmeyecek biçimde çizildiğini görünce gülümsedi. İsmail Bey, “Bir yerin herkese ait olması, herkesin biraz yer açmasını gerektirir.” dedi.

Bahçe açıldığı gün Elvan yoldan geçen iki komşunun birbirine selam verdiğini gördü. Tel örgünün eskiden ayırdığı iki sokak, şimdi aynı patikada buluşuyordu.

3. Soru | 10 puan

Bahçenin kullanımı konusunda Cem ve Leyla başlangıçta ne istemektedir? Her ikisinin önerisini de yazınız.

ÖRNEK CEVAP:

Cem, arkadaşlarıyla top oynayabilecekleri düz ve açık bir alan ister. Leyla çiçeklerin ekileceği, gölgede bankların bulunacağı bir bahçe ister.

Puanlama ölçütleri

• 5 puan: Cem’in isteğini belirtme

• 5 puan: Leyla’nın isteğini belirtme

4. Soru | 14 puan

Elvan’ın hazırladığı kroki mahallelinin anlaşmazlığını nasıl çözmüştür? Çözümün neden iki tarafça da kabul edilebilir olduğunu açıklayınız.

ÖRNEK CEVAP:

Kroki, ortada iki sokağı birleştiren patika; bir yanda oyun alanı, diğer yanda çiçeklik ve banklar olacak şekilde düzenlenmiştir. Herkes isteğinin bir kısmından ödün verse de ihtiyaçlarının önemli bölümü karşılanır. Yol ayrıca geçişi kolaylaştırır ve çiçekleri korur.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Krokideki bölümleri ve patikayı doğru açıklama

• 8 puan: Uzlaşmanın her iki tarafın ihtiyacını gözettiğini gerekçelendirme

5. Soru | 14 puan

Hikâyedeki “patika”nın olayın sonunda kazandığı simgesel anlamı açıklayınız. Bu yorumu metinden bir ayrıntıyla destekleyiniz.

ÖRNEK CEVAP:

Patika yalnızca yürünecek yol değil, farklı isteklerdeki insanların birbirine yaklaşmasının ve ortak yaşam alanı kurmasının simgesidir. İki komşunun yolda selamlaşması veya patikanın iki sokağı buluşturması yorumu destekler.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Patikanın iletişim/uzlaşma/buluşma simgesi olduğunu açıklama

• 4 puan: Metinden uygun ayrıntı verme

• 4 puan: Ayrıntıyla simgesel anlam arasındaki bağı kurma

Koro Provası · Anı

Ortaokulun son yılındaki koro gösterimizi unutamam. Provaların ilk haftasında arkadaşım Mert yüksek sesle söylediği için kendini rahat hissediyordu; ben ise yanlış nota basmaktan korkup neredeyse fısıldıyordum. Müzik öğretmenimiz bir gün piyano çalmayı bıraktı ve bize tek tek değil, birbirimizi duyarak söylememiz gerektiğini anlattı.

Sonraki provada Mert sesini biraz alçalttı. Ben de yanımdaki arkadaşımın ritmini duyunca daha cesur söyledim. Gösteri akşamı salonun ışıkları açıldığında heyecanlandım, fakat ilk ölçüde yanımdaki sesleri duyunca sakinleştim. Alkıştan çok, o anda birbirimize kulak vermiş olmamızı hatırlarım. Bugün bir grupla çalışırken de önce kendi sesimi duyurmaya değil, ötekilerin ne söylediğini anlamaya çalışıyorum.

6. Soru | 14 puan

“Koro Provası” anısında anlatıcının prova öncesindeki çekincesi ve sonraki değişimi nedir? Metnin bir anı olduğunu düşündüren iki anlatım özelliğini belirtiniz.

ÖRNEK CEVAP:

Anlatıcı yanlış nota basmaktan çekindiği için sessiz söylerken arkadaşlarını dinlemeyi öğrendikçe daha güvenli ses çıkarır. Birinci kişi anlatımı (“ben”) ve belirli geçmiş zamana dönüş (“Ortaokulun son yılındaki…”) ile bugünkü yaşamla bağlantı anı özellikleridir.

Puanlama ölçütleri

• 5 puan: Çekinceyi ve değişimi doğru açıklama

• 5 puan: Birinci kişiyle yaşanan olayın hatırlanmasını belirleme

• 4 puan: Geçmiş zaman ve bugüne etkisi gibi ikinci özelliği gösterme

7. Soru | 20 puan

“İki Sokak Arasındaki Bahçe” hikâyesi ile “Koro Provası” anısında birlikte yaşama/çalışmanın hangi koşula bağlandığını karşılaştırınız. Her metinden bir kanıt gösteriniz ve anlatıcı bakış açısı bakımından bir farkı belirtiniz.

ÖRNEK CEVAP:

İki metinde de ortak bir sonuca ulaşmak için yalnızca kendi isteğini öne sürmek yerine başkalarını dinlemek ve onlara yer açmak gerekir. Hikâyede Cem ile Leyla’nın farklı isteklerinin ortak krokide buluşması, anıda Mert’in sesini kısıp anlatıcının diğerlerini duyması örnektir. Hikâye üçüncü kişili anlatımla olayları dışarıdan sunar; anı birinci kişili anlatıcının geçmişteki deneyimini ve bugünkü etkisini aktarır.

Puanlama ölçütleri

• 6 puan: Ortak düşünceyi açık ifade etme

• 5 puan: Hikâyeden uygun ve açıklanmış kanıt verme

• 5 puan: Anıdan uygun ve açıklanmış kanıt verme

• 4 puan: Anlatıcı bakış açısını karşılaştırma

Örnek cevaplar nasıl değerlendirilmeli?

Bu cevaplar örnektir; aynı sözcükleri kullanmak zorunlu değildir. Metinle uyumlu, gerekçeli ve isabetli farklı yorumlar da kabul edilebilir. Betimleme sorusunda 5–6 cümlelik tutarlı paragraf, görsel ayrıntı ve yazım-noktalama kurallarına dikkat edilmelidir. İçerik özgün bir örnek yazılı çalışmasıdır; resmî sınav soru kitapçığı olarak sunulmaz.