top of page


Cümlenin Anlamı
Olumlu Cümle Olumsuz Cümle Soru Cümlesi Ünlem Cümlesi Şart Cümlesi Olumlu Cümle Fiil cümlelerinde eylemin gerçekleşebileceğini veya gerçekleştiğini, isim cümlelerinde bir durumun var olabileceğini veya olduğunu anlatan cümlelerdir. Aslında Türkçedeki bütün cümleler olumludur. Olumsuz cümleler olumlu cümledeki yükleme getirilen eklerle veya yüklemden sonra getirilen sözcüklerle yapılır. Örnekler: Önce arabanın ruhsatını verdi, sonra parayı aldı. (Olumlu fiil cümlesi) Bu gü


Yüklem ve Yüklemin Özellikleri
Cümlede yargı bildiren kelime veya kelime gruplarına yüklem denir. Yüklem cümlenin temel öğesi olduğu için yüklemi olmayan cümle yoktur. Cümlede öğeleri bulabilmek için sorulan soruların hepsi yükleme sorulur. Cümlede, çekimlenmiş fiiller veya ek-fiil almış bütün isim veyahut isim soylu (zamir, sıfat, edat, fiilimsi...) kelimeler yüklem olarak kullanılabilir. ** Yüklem, cümlede genellikle sonda bulunur. Ama devrik cümlelerde başta veya ortada bulunabilir. Örnek: Evimin duv


Dolaylı Tümleç ve Özellikleri
Yüklemin yöneldiği, bulunduğu, çıktığı yeri gösteren öğedir. Yükleme sorulan "-e", "-de" ve "-den" hal eklerini alan sorulara aynı ekleri alarak cevap veren sözcük ya da söz öbekleri dolaylı tümleç görevinde bulunur. Soruların ve cevapların aynı ekleri alması zorunluluğu bunun diğer öğelerle karışmasına engel olur. Bunu örneklerle açıklayalım. "Elindeki kitap ve defterleri bana verdi." cümlesinde altı çizili öğeyi bulabilmek için yükleme "kime" sorusunu soruyoruz. Soru da cev


Basit Cümlenin Özellikleri
İçerisinde tek yargı, tek fiil, dolayısıyla isim veya fiil cinsinden tek yüklem bulunan cümledir. Başka bir cümleye bağlanmaz, yani bağımsız bir cümledir. Tamamladığı ya da onu tamamlayan bir cümlecik yoktur. Yarın akşam maç yapacaklar. Zayıf kolları kirli tunç rengindeydi. Tekrar başını kaldırdı. Çalıkuşu, Damga, Acımak, Bir Kadın Düşmanı, Dudaktan Kalbe romanları Reşat Nuri Güntekin’ e aittir. Seninle bir daha görüşmeyeceğim. Halit Ziya Uşaklıgil, Türk edebiyatının en büyük


Anlatım Yönünden Cümleler
Nesnel Anlatım Öznel Anlatım Mecazlı Anlatım Cümlede anlam, daha çok, kişini anlama ve kavrama yetisine hitap eden bir olaydır. Anlatım ise daha teknik bir yapıya sahiptir. Cümlede anlatım; kişinin durumu bazen duygularını katarak, bazen de katmandan bir başkasına aktarmasıdır. Bu aktarma esnasında yazar, beğenisini, eleştirisini, duygularını cümleye katabilir; bazen de izlenim veya duygularını katmadan durumu olduğu gibi verir. ÖSYM’nin seçtiği soru tiplerine göre Anl


Zarf Tümleci ve Özellikleri
Yüklemin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü, koşulunu vb. bildiren öğelerdir. Bunların her biri değişik bir soruyla bulunur. Örnekler: "Hava kararmadan köye inmeliyiz." cümlesindeki altı çizili zarf "ne zaman"; "Dosta düşmana muhtaç olmadan yaşamalıyız." cümlesinde altı çizili zarf "nasıl"; "Aldığı notlar şaşılacak kadar yüksekti." cümlesindeki altı çizili zarf "ne kadar"; "Tek bir söz bile söylemeden içeri girdi." cümlesindeki altı çizili zarf "nereye"; "Zamanımız kalırsa


Cümlenin Yorumu
İnsan, bir konuyu, bir olayı anlatırken, anlattığı şeyin, kendi içinde bir bütünlük taşımasına özen gösterir. Konun önemli veya önemsiz oluşu o kadar önemli değildir. Önemli olan, özen göstermenin, insanın diline getirdiği disiplindir. Bu disiplin, yanlış anlatma ve yanlış anlaşılmayı önler. İnsan bir cümleyi kurarken iki temel duruma dikkat etmek zorundadır. Birincisi; söylemek istediği şeyi en doğru ve en güzel şekilde anlatma; ikincisi de, karşısındaki tarafından doğru anl


Cümlenin Tanımı ve Özellikleri
Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir eylemi, bir yargıya bağlayarak anlatan söz dizisine cümle denir. Cümle içinde sözcükler bir anlam ve görev ilişkisiyle canlılık kazanır, duyguyu ve düşünceyi anlatabilirler. Türkçede uzun cümleler kurulabileceği gibi tek sözcükten oluşan cümlelerde vardır. - Ne içersiniz? - Çay. Bu örnekteki ikinci cümle tek sözcükten oluşmuştur. Soruya verilen cevap, kesin bir yargı niteliğindedir. Buna karşılık gerektiğinde çok uzun cümleler de kurulabilir. E


Ara Sözün Özellikleri
Cümleye başladıktan sonra genellikle bir cümlenin açıklayıcısı; ayrı bir öğe veya cümleye alay katan, cümleden çıkartıldığında cümlede anlam daralması veya bozulmasına yol açmayan kelime veya kelimelere ara söz (ara cümle) denir. Ara söz cümlede iki virgül veya iki kısa çizgi (tire) arasında gösterilir. Örnekler: Canından çok sevdiğini, annesini, dün kaybetti. (belirtili nesne görevinde) Özlemini çektiği yere, köyüne, gidecekti. (dolaylı tümleç görevinde) Dün akşama doğru, sa


Nesne ve Özellikleri
Cümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlığı gösteren kelime veya kelime grubuna nesne denir. Nesne fiildeki işi üzerine taşır. Nesneyi oluşturan kelime veya kelime grupları isim ve isim soylu kelimelerden oluş-malıdır. Nesne alabilen yüklemler cümlede geçişli fiil olarak adlandırılır. Nesneler belirtili ve belirtisiz nesne olmak üzere iki ayrı gruba ayrılır: 1. BELİRTİLİ NESNE İsmin “-i” hâl ekini (belirtme hâli) alarak yükleme sorulan “neyi ve kimi” sorularına ceva


Cümle Vurgusu
Vurgu, konuşma veya okuma sırasında bir hece veya kelimenin diğer hece ve kelimelerden daha baskılı söylenmesine denir. Cümlenin en önemli öğesi yüklemdir. Ancak yükleme bağlı olarak diğer öğelerden biri özellikle belirtilmek istendiğinde o öğe yüklemin önüne getirilerek vurgulanır. Örnek: Öğretmen bugün okulda beni aramış. (nesne vurgulu) Öğretmen bugün beni okulda aramış. (dolaylı tümleç vurgulu) Öğretmen okulda beni bugün aramış. (zarf tümleci vurgulu) Bugün okulda beni


Sıralı Cümlenin Özellikleri
Tek başına bağımsız yargı bildiren iki veya daha fazla cümlenin bir anlam bütünlüğü içinde sıralanmasıyla kurulan cümlelerdir. Yüklemleri çekimli fiil olan sıralı cümleler, birbirinden virgül veya noktalı virgülle ayrılır: Alacağını tahsil etmek için önce telefon etmiş, sonra biriyle haber yollamış, olmayınca kendisi gitmek zorunda kalmıştı. Bu sıralı cümlede yargı taşıyan telefon etmiş, haber yollamış, zorunda kalmış yüklemlerini birbirine bağlayan –tı, kip ekidir. Sıralı c


Cümlenin Ögeleri
Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart, kip ve şahıs bildiren bir unsurun bulunmasıdır. Yani eğer cümle içinde herhangi bir söz, haber veya dilek kiplerinden herhangi biriyle çekimli halde bulunuyorsa o, bir yargı bildiriyor demektir. Yargı bildirmek ise cümle olmanın en önemli koşuludur. Şahıs bildirmek, cümle olmak için her zaman ge


Anlam Yönünden Cümleler
Bize anlamının ne olduğu sorulan cümleler, daha çok anlama, kavrama ve yorumlamaya yönelik cümlelerdir. Sınavlarda en çok sorulan cümle türleri de bunlardır. Bu cümleleri değerlendirirken, sözcükte anlam ve tür bilgisine iyi anlamış olmak gerekir. Çünkü bu cümleler yoruma dayalı cümlelerdir ve insan da yorumu, anlam bilgisi ve sözcükleri, cümlede yerinde ve doğru kullanma becerisiyle yapabilir. Cümlede anlamı, ÖSYM’nin soru tiplerine göre ş


Yapılarına Göre Cümle Çeşitleri
Cümleler, bildirdikleri yargı sayısına ve öğelerin yüklemle olan ilişkisine göre çeşitlere ayrılırlar. Cümlede bir ya da birden fazla yargı vardır. Başka bir deyişle birden fazla cümle bir araya gelip bir cümleymiş gibi görünebilir. Bir ceylan gibi ürktü. Tek yargı Sevincinden ne yapacağını / şaşırmıştı. İki yargı Bu tür cümlelerde bazı ögeler ortak olduğu gibi ögelerin tamamı farklı da olabilir. Bu cümleler birbirlerine bazı bağlaçlar yardımıyla bağlanabildiği gibi anlam bak


Özne ve Öznenin Özellikleri
Yüklemin bildirdiği işi, oluşu, hareketi yapan veya kendisiyle ilgili bir durumu üzerine alan öğeye özne denir. -Özneyi bulabilmek için yükleme “kim- ne – hangisi” soruları yöneltilir. -Özneyi oluşturan kelime veya kelime grupları, isim veya isim soylu kelimelerden oluşur. Örnek: İlkbaharın tatlı rüzgârlarıyla oynaşan martılar, çılgınca uçuyordu. -Özne cümlede ismin hal ekleri hariç diğer ekleri alabilir. Özneyi oluşturan kelimeler hal eklerini aldıklarında nesne ve tümleç
bottom of page