Çekim Ekleri ve Türleri

Selleri, sayyaleleri durdurursunuz; fakat benim milletimden akseden bu ah ü eninimi, vatanımdan gelen bu gözyaşlarımı durduramaz, dindiremezsiniz. (Abdülhak Hâmit Tarhan)


Yukarıdaki cümlede italik harşerle dizilmiş parçalar çekim ekidir:


-lAr, sözcüklere çoğulluk anlamı katmaktadır.


-(y)I durum eki, sözcüklerin nesne görevinde olduklarını belirtmektedir: selleri, sayyaleleri, eninimi, gözyaşlarımı.


-DAn durum eki, sözcükleri tümleç yapmıştır.


Yaşlarımı sözcüğündeki -ım, tümlenen (iyelik) ekidir.


-im, benim sözcüğünde tümleyen ekidir.


-siniz parçası, eylemlere çoğul ikinci kişi anlamı katmaktadır.


Çekim ekleri; sözcüğün anlamını, biçimini, türünü değiştirmez; cümledeki görevini belirtir.


Ad çekim ekleri ve eylem çekim ekleri olmak üzere ikiye ayrılabilir.


İsim Çekim Ekleri


Tüm ad tabanlarına gelebilen ad çekim ekleri şunlardır:


Ad durum ekleri: Belirtme durumu eki -(y)I, yönelme durumu eki -(y)A, bulunma durumu eki -DA, ayrılma durumu eki -DAn


• Çoğul eki: -lAr


İlgi eki (adılı): -ki


İyelik ekleri (adılları): -(I)m, -(I)n, (s)I; -(I)mIz, -(I)nIz, -lArI


Tamlama ekleri


Ek eylem: idi, imiş, ise,-DIr


Fiil Çekim Ekleri


Tüm eylem tabanlarına gelebilen eylem çekim ekleri şunlardır:


Kip ekleri


Kişi ekleri


Olumsuzluk eki: -mA


Ek eylem: idi, imiş, ise,-DIr